«Η συμβολή της ΕΛ.Ε.Τ.Ε.Α. στη μελέτη και έρευνα της Επαγγελματικής Ασφάλισης στην
Ελλάδα» τέθηκε στο επίκεντρο της ομιλίας του κ. Άγγελου Στεργίου, Καθηγητής Δικαίου Κοινωνικής Ασφάλισης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης στο 6ο Συνέδριο Επαγγελματικής Ασφάλισης.
Στα κύρια σημεία της ομιλίας του αναφέρθηκε στο αφιέρωμα που έχει γίνει σε περιοδικό, σε συνεργασία με την ΕΛ.Ε.Τ.Ε.Α. για την επαγγελματική ασφάλιση.
Κοινή διαπίστωση είναι πως είμαστε ουραγοί στην Ευρώπη και διεθνώς μάλλον, στην επαγγελματική ασφάλιση. Οφείλουμε να δώσουμε μια γερή ώθηση, καθώς αμφιβάλλω αν η επαγγελματική ασφάλιση είναι γνωστή στους Έλληνες. Ο Έλληνας δυσκολεύεται να καταλάβει τι είναι επαγγελματική σύνταξη. Ακούμε ότι το θεσμικό πλαίσιο είναι πολύ καλό και δεν αμφιβάλλω αλλά νομιζω ότι θα κριθεί η αποτελεσματικότητά του εκ του αποτελέσματος, καθώς η επαγγελματική ασφάλιση θα πρέπει να προσχωρησει στην πράξη. Ο προαιρετικός χαρακτήρας της θα πρέπει να βοηθά στην ενθάρρυνση προς την κατεύθυνση του β΄πυλώνα.
Η ενασχόληση με την επαγγελματική ασφάλιση απαιτεί γνώση, δεν είναι όπως στην δημόσια που απλώς καταβάλουμε εισφορές κλπ. Ο β’ πυλώνας δεν εξαντλείται στην απλή καταβολή εισφορών, οι ασφαλισμένοι θα πρέπει να γνωριζουν και να μετέχουν στην ασφάλιση. Έπειτα ας μην ξεχνάμε ότι τα επαγγελματικά ταμεία διέπονται από αυτονομία και αυτοδιοικηση.
Όμως η διοικηση των ταμείων αυτών απαιτεί γνώση, διάδοση της ιδέας και αλφαβητισμό.
Δυστυχώς στην Ελλάδα δεν ήμασταν ποτέ εξοικειωμένοι με την κουλτούρα της επαγγελματικής ασφάλισης. Ξεκινησε δειλά το 2002 με την μεταφορά μιας οδηγίας της ΕΕ και έκτοτε δεν κάναμε πάρα πολλά βήματα, λόγω έλλειψης παρελθόντος.
Ήταν εμπόδιο και η δυσπιστία συνδικαλιστικού κινήματος που τη θεώρησε ως μια μορφή ιδιωτικής ασφάλισης.
Πρέπει όμως να καταστεί σαφές ότι είναι ένας τρίτος τομεας, ανάμεσα σε δημόσια και ιδιωτική ασφάλιση, που λειτουργεί με άλλα χαρακτηριστικά και άλλα εργαλεία. Οφείλουμε να μελετήσουμε στο μέλλον αυτόν τον β΄ πυλώνα και σε αυτό μας βοηθά πολύ η αμοιβαία μάθηση, να δούμε δηλαδή τι κάνουν οι γείτονές μας, να εξετάσουμε την πολιτική των βέλτιστων πρακτικών.
Για να προχωρήσει η επαγγελματική ασφάλιση χρειάζεται ενθάρρυνση, που σημαίνει κίνητρα. Ο τελευταίος νόμος έχει μειώσει τα κινητρα, είναι δύσκολο ένας κλάδος να πείσει τα μέλη του να δημιουργήσουν ένα τέτοιο ταμείο.
Δεν πρέπει επίσης να γίνει εξομοίωση της ιδιωτικής ασφάλισης με τον β’ πυλώνα, πρέπει να σεβαστούμε τα χαρακηριστικα και τον ρόλο του κάθε πυλώνα.
Στο ερώτημα εάν ο νόμος 5078/2023 μπορεί να αναμορφώσει την επαγγελματική ασφάλιση, διατηρούμε σοβαρές επιφυλάξεις καθώς δεν ενθαρρύνει τις σχετικές πρωτοβουλίες.
Περιλαμβάνει 2 νέα κομμάτια, το φορολογικό που είναι επιβαρυντικό καθώς και οι ελαχιστες προϋποθέσεις που παραβιάζουν την αυτονομία των ταμείων.
Θεωρώ ότι εκ των ουκ ανευ πρέπει να αλλάξουν τα φορολοογικά κίνητρα, να δοθεί κοινωνική χροιά στη φορολογηση, να μη φορολογείται η παροχή από το πρώτο ευρώ, αλλά να λάβουμε ως πρότυπο πχ την Ιρλανδία που φορολογούνται ποσά από 100.000 ευρώ και πάνω.
Επιπλέον είναι άδικο για ασφαλισμένους με λίγα έτη αλλά με παρα πολλή προσφορά στο ταμείο να “τιμωρούνται” περισσότερο από άλους με πολλά έτη συμμετοχής και μικρό κουμπαρά.
Ας έχουμε υποψη ότι τα ταμεία αυτά λειτουργούν με κεφαλαιοποίηση, ανάλογα τι εισφέρουμε, αυτά πρέπει να λάβουμε. Ως εκ τούτου πάνω σε αυτά πρέπει να γίνει μια αναμόρφωση.
Παράλληλα στην έρευνα που κάναμε εντοπίζονται στο ελληνικό νομοθετικό πλαίσιο πολλές ασυμβατότητες με το ενωσικό δίκαιο.
Θα πρέπει να έχουμε κατά νου πλέον ότι η επαγγελματική ασφάλιση δεν είναι πολυτέλεια, αν λάβουμε υπόψη την κατάσταση των δημόσίων συντάξεων σήμερα. Για να συντηρηθούν σε ένα αξιοπρεπές επίπεδο θα πρέπει και ο β πυλώνας να λειτουργήσει συμπληρωματικά.
Επίσης είναι σημαντικό για την ώθηση αυτού του πυλώνα να λάβουμε υπόψη αυτό που έκαναν οι Βέλγοι οι οποίοι ξεκινησαν μαζί μας την επαγγελματική ασφάλιση. Ωστόσο αυτή τη στιγμή χάρη σε μια ρύθμιση, στην κρατική εγγύηση του 1,75% στις αποδόσεις ένα μεγάλο μέρος των Βελγων έχουν εμπιστευτεί μαζικά την επαγγελματική ασφάλιση.
