Ελενα Ερμείδου
Αντασφαλιστικές διαφορές που σχετίζονται με τις πλημμύρες του Απριλίου 2024 στο Ντουμπάι οδήγησαν σε δικαστική απόφαση, η οποία επανακαθορίζει τα διαδικαστικά όρια για τις δικαστικές διαφορές με πολλαπλά εμπλεκόμενα μέρη στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιεύτηκε από τη δικηγορική εταιρεία Clyde & Co.
Στις 26 Ιανουαρίου 2026, το Δικαστήριο Επίλυσης Συγκρούσεων Δικαιοδοσίας του Ντουμπάι (CJT) έκρινε ότι τα Δικαστήρια του Διεθνούς Οικονομικού Κέντρου του Ντουμπάι (DIFC) είχαν δικαιοδοσία επί της διαφοράς, με μοναδική αιτιολογία το γεγονός ότι ένας από τους αντασφαλιστές που συμμετείχαν στη διαδικασία ήταν εγγεγραμμένος στο DIFC.
Η υπόθεση προέκυψε από αξίωση ασφάλισης περιουσίας μεγάλης αξίας, η οποία διευθετήθηκε από τοπική ασφαλιστική εταιρεία του Ντουμπάι μετά τις πλημμύρες του 2024. Η Guy Carpenter εκτίμησε ότι οι ασφαλισμένες ζημίες στα ΗΑΕ από το συμβάν του Απριλίου 2024 ενδέχεται να φτάσουν έως και τα 2,4 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, με το Ντουμπάι να προσδιορίζεται ως το εμιράτο που επλήγη περισσότερο, σύμφωνα με το insurancebusinessmag.
Μια ομάδα τοπικών και διεθνών αντασφαλιστών, εκ των οποίων ο ένας είχε έδρα στο DIFC, κίνησε διαδικασίες ενώπιον των δικαστηρίων του DIFC, ζητώντας την έκδοση δικαστικών αποφάσεων που να καθορίζουν την ευθύνη τους βάσει των συμφωνιών αντασφάλισης. Οι εν λόγω συμφωνίες περιλάμβαναν ρήτρα επίλυσης διαφορών, η οποία ανέθετε την αποκλειστική δικαιοδοσία στα «αρμόδια» δικαστήρια των ΗΑΕ —διατύπωση που άφηνε αδιευκρίνιστο το ποιο ακριβώς δικαστήριο ήταν αρμόδιο
Πριν από την επίδοση των εν λόγω δικογράφων, η ασφαλιστική εταιρεία άσκησε αγωγή στα δικαστήρια του Ντουμπάι. Μετά την επίδοση της αγωγής ενώπιον του DIFC, η ασφαλιστική αμφισβήτησε τη δικαιοδοσία των δικαστηρίων του DIFC και υπέβαλε αίτημα στο CJT. Η θέση της ήταν ότι η υπόθεση υπαγόταν στη δικαιοδοσία των δικαστηρίων του Ντουμπάι και όχι του DIFC.
Ξεκαθάρισμα λογαριασμών
Το CJT απέρριψε το επιχείρημα αυτό, σύμφωνα με τη δικηγορική εταιρεία Clyde & Co, η οποία εκπροσώπησε τις αντασφαλιστικές εταιρείες στη διαδικασία. Το CJT εφάρμοσε τον Νόμο του Ντουμπάι υπ’ αριθ. 2 του 2025 (Νόμος περί των Δικαστηρίων του DIFC) αντί για τους ομοσπονδιακούς κανόνες αστικής και εμπορικής δικονομίας, οι οποίοι δεν εφαρμόζονται εντός των χρηματοοικονομικών ελεύθερων ζωνών, όπως το DIFC. Το CJT επιβεβαίωσε ότι και τα δύο δικαστικά συστήματα υπάγονται στο Εμιράτο του Ντουμπάι και ότι η κατανομή της δικαιοδοσίας μεταξύ τους αποτελεί ζήτημα που ρυθμίζεται αποκλειστικά από το δίκαιο του Ντουμπάι
Το άρθρο 14(α) του Νόμου περί των Δικαστηρίων του DIFC παρέχει στα Δικαστήρια του DIFC αποκλειστική δικαιοδοσία επί αστικών και εμπορικών αξιώσεων που αφορούν εγκαταστάσεις εντός του DIFC, δηλαδή οντότητες που διαθέτουν άδεια, είναι εγγεγραμμένες ή έχουν λάβει άδεια λειτουργίας εντός ή μέσω του DIFC. Το Δικαστήριο (CJT) έκρινε ότι η προϋπόθεση πρόσβασης στη δικαιοδοσία (gateway) πληρούνταν, καθώς μία από τις αντασφαλιστικές εταιρείες ήταν αδειοδοτημένη οντότητα που ασκούσε δραστηριότητα αποκλειστικά εντός του DIFC. Η ασφαλιστική εταιρεία υποστήριξε ότι το βασικό ασφαλιστήριο συμβόλαιο δεν παρουσίαζε ουσιαστικό σύνδεσμο με το DIFC και ότι οι ασφαλισθείσες ζημίες δεν είχαν επέλθει σε αυτό. Το Δικαστήριο έκρινε ότι κανένα από τα δύο αυτά επιχειρήματα δεν μετέβαλλε τη νομοθετική ρύθμιση.
Η αρχή ότι η συμμετοχή έστω και ενός μέρους από τη ζώνη DIFC θεμελιώνει δικαιοδοσία της DIFC ήταν ήδη παγιωμένη και στα δύο δικαστικά συστήματα. Αυτό που προσθέτει η απόφαση του CJT είναι μια διαδικαστική μεταβολή με άμεσες συνέπειες στον τρόπο διαχείρισης των διαφορών εξαρχής.
Εκμετάλλευση στα κενό του νόμου
Το σύνηθες κριτήριο του CJT απαιτεί την ύπαρξη πραγματικής και διαπιστωμένης σύγκρουσης μεταξύ δύο δικαστικών οργάνων προκειμένου να παρέμβει. Στο παρελθόν, η ικανοποίηση αυτής της προϋπόθεσης σε αρχικό στάδιο ήταν δύσκολη. Τα διάδικα μέρη εκμεταλλεύονταν συστηματικά αυτό το κενό, κινούμενα παράλληλα και στα δύο συστήματα για να διατηρήσουν τακτικά πλεονεκτήματα, με τίμημα την επικάλυψη εξόδων και τις καθυστερήσεις, όπως επισημαίνει η Clyde & Co. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το CJT παρενέβη προτού παγιωθεί αυτή η πρακτική και εξέδωσε οριστική απόφαση ήδη από την έναρξη της διαδικασίας.
Η έδρα της ασφαλιστικής και το ξεκαθάρισμα
Για τις αντασφαλιστικές εταιρείες στα ΗΑΕ, οι πρακτικές επιπτώσεις είναι σημαντικές, σύμφωνα με την Clyde & Co. Οι πολυμερείς διαφορές στον τομέα της αντασφάλισης αφορούν συχνά δομές με διαβαθμισμένη κάλυψη (layered arrangements), στις οποίες συμμετέχουν μέρη εγκατεστημένα τόσο εντός όσο και εκτός της ζώνης DIFC. Η απόφαση επιβεβαιώνει ότι, εφόσον έστω και ένα μέρος χαρακτηρίζεται ως οντότητα εγκατεστημένη στο DIFC, τα δικαστήρια του DIFC έχουν αποκλειστική δικαιοδοσία για το σύνολο της διαφοράς, ανεξάρτητα από την έδρα της ασφαλιστικής εταιρείας, τον τόπο επέλευσης της ζημίας ή τον τόπο εκτέλεσης της σύμβασης αντασφάλισης.
Η απόφαση ενισχύει επίσης τα πλεονεκτήματα που προσφέρουν τα Δικαστήρια του DIFC σε σύγκριση με το εγχώριο δικαστικό σύστημα. Σύμφωνα με τη δικηγορική εταιρεία Clyde & Co, τα εγχώρια δικαστήρια του Ντουμπάι δεν χορηγούν εύκολα δικαστικές αποφάσεις τέτοιου είδους—ένα ένδικο μέσο που συχνά χρειάζονται οι αντασφαλιστές για να καθορίσουν τη θέση τους σχετικά με την ευθύνη, προτού η πρωτασφαλίστρια εταιρεία ασκήσει αξίωση. Η προθυμία του CJT να παρέμβει σε πρώιμο στάδιο διασφαλίζει την πρόσβαση σε αυτό το ένδικο μέσο, από -τρέποντας τις παράλληλες δικαστικές διαδικασίες που ιστορικά καθυστερούσαν τη χορήγησή του.
