Όταν μια φυσική καταστροφή χτυπά και η ασφαλιστική κάλυψη δεν είναι εκεί για να στηρίξει την αποκατάσταση, η ζημιά δεν εξαφανίζεται. Το κόστος μεταφέρεται αλλού και αυτό ακριβώς είναι το μεγάλο ζήτημα που αναδεικνύει η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) Petra Hielkema, επαναφέροντας στο ευρωπαϊκό προσκήνιο το ζήτημα του Nat Cat protection gap, δηλαδή του κενού ασφαλιστικής προστασίας απέναντι στις φυσικές καταστροφές.
Ένα σημαντικό μέρος των οικονομικών απωλειών που προκαλούνται από γεγονότα που συνδέονται με το κλίμα εξακολουθεί να παραμένει ανασφάλιστο, την ώρα που οι φυσικές καταστροφές αποκτούν μεγαλύτερη συχνότητα και ένταση. Οι πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού στην Ευρώπη αποτέλεσαν, σύμφωνα με την Hielkema, ακόμη μία υπενθύμιση του πόσο γρήγορα ένα ακραίο φυσικό φαινόμενο μπορεί να πλήξει ανθρώπους, επιχειρήσεις και ολόκληρες κοινότητες.
Το πρόβλημα, επομένως, δεν αφορά πλέον μόνο την ασφαλιστική αγορά. Αφορά την οικονομική ανθεκτικότητα της Ευρώπης και τον τρόπο με τον οποίο κοινωνίες, επιχειρήσεις και κράτη θα μπορούν να ανταποκρίνονται σε ένα περιβάλλον όπου οι κλιματικοί κίνδυνοι αποτελούν πλέον μια σταθερή και ολοένα πιο δύσκολη παράμετρο.
Η Hielkema θέτει μάλιστα την πρόληψη στο επίκεντρο της προσπάθειας για τη μείωση του κενού προστασίας, επισημαίνοντας ότι η καλύτερη προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, η ενίσχυση της ενημέρωσης για τους κινδύνους και οι επενδύσεις σε μέτρα περιορισμού των επιπτώσεων των φυσικών καταστροφών είναι απαραίτητες προϋποθέσεις ώστε η ασφαλιστική κάλυψη να παραμείνει διαθέσιμη και οικονομικά προσιτή.
Για την ασφαλιστική αγορά, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η αύξηση της έκθεσης σε φυσικούς κινδύνους επηρεάζει άμεσα την αξιολόγηση και την τιμολόγηση του κινδύνου, αλλά και τη δυνατότητα των ασφαλισμένων να βρίσκουν κάλυψη σε κόστος που μπορούν να υποστηρίξουν. Η συζήτηση, επομένως, δεν περιορίζεται στο πόσα συμβόλαια θα πρέπει να πωληθούν, αλλά επεκτείνεται στο πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον στο οποίο ο κίνδυνος θα περιορίζεται πριν ακόμη μετατραπεί σε ζημιά.
Σε αυτό το σημείο αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα και τα δεδομένα. Η EIOPA υπογραμμίζει την ανάγκη για πιο αναλυτικές και περισσότερο προσανατολισμένες στο μέλλον πληροφορίες σχετικά με τους κλιματικούς κινδύνους, την έκθεση σε αυτούς και τις απώλειες που προκαλούν. Τα καλύτερα δεδομένα μπορούν να επιτρέψουν στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις να αξιολογούν με μεγαλύτερη ακρίβεια τους κινδύνους, στους πολίτες και στις επιχειρήσεις να αντιλαμβάνονται καλύτερα την πραγματική τους έκθεση και στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να λαμβάνουν πιο αποτελεσματικές αποφάσεις.
Η «σκάλα» της EIOPA
Η προσέγγιση που παρουσιάζει η EIOPA για το κλείσιμο του Nat Cat gap βασίζεται στη λογική μιας «σκάλας», όπου κάθε επίπεδο έχει τον δικό του ρόλο και ταυτόχρονα συνδέεται με τα υπόλοιπα. Από τους καταναλωτές, τις πόλεις και τους κατασκευαστές, μέχρι τους ασφαλιστές και αντασφαλιστές, τις χρηματοπιστωτικές αγορές, τις εθνικές κυβερνήσεις και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί δράση σε ολόκληρη την αλυσίδα.
Η ιδιωτική ασφάλιση παραμένει ένας από τους βασικούς μηχανισμούς μεταφοράς και διαχείρισης του κινδύνου, δεν μπορεί όμως να σηκώσει μόνη της το βάρος μιας διαρκώς αυξανόμενης έκθεσης σε φυσικές καταστροφές. Η πρόληψη, οι επενδύσεις για τη μείωση του κινδύνου, η σωστή πληροφόρηση, τα αξιόπιστα δεδομένα και η συμμετοχή των δημόσιων αρχών αποτελούν κρίσιμα κομμάτια της ίδιας εξίσωσης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η λύση μπορεί να απαιτεί και ευρωπαϊκή παρέμβαση.
Το μήνυμα της EIOPA είναι, ως εκ τούτου, σαφές: το κενό ασφαλιστικής προστασίας δεν πρόκειται να κλείσει με μία μόνο παρέμβαση ούτε με τη μεταφορά όλου του κινδύνου στην ασφαλιστική αγορά. Χρειάζεται συνδυασμός πρόληψης, ιδιωτικής ασφάλισης, εθνικών μηχανισμών και, όπου προσθέτει αξία, ευρωπαϊκών λύσεων.
Η συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες με πρωτοβουλία της Γενικής Διεύθυνσης CLIMA της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με τη συμμετοχή της Hielkema, του Γενικού Διευθυντή Kurt Vandenberghe, της Αναπληρώτριας Γενικής Διευθύντριας Elina Bardram, του Martin Špolc, καθώς και εκπροσώπων του ασφαλιστικού κλάδου, των καταναλωτών και άλλων φορέων, επιβεβαιώνει ότι το Nat Cat protection gap βρίσκεται πλέον ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα.
