Υπάρχουν λέξεις που δύσκολα μεταφράζονται, όχι επειδή δεν υπάρχουν αντίστοιχες έννοιες σε άλλες γλώσσες, αλλά επειδή συμπυκνώνουν έναν ολόκληρο τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς. Μία από αυτές είναι το ελληνικό «φιλότιμο». Μια έννοια με ιδιαίτερο βάρος, την οποία ο Πέτρος Παπανικολάου, Chief Officer of Strategic Initiatives του Allianz Group, αναδεικνύει ως ουσιαστικό συστατικό της σύγχρονης ηγεσίας.
Σε πρόσφατη ανάρτησή του στο LinkedIn, ο κ. Παπανικολάου επιχειρεί να αποδώσει το νόημα της λέξης μέσα από συγκεκριμένες συμπεριφορές: την πρωτοβουλία χωρίς να προηγηθεί εντολή, την ανάληψη ευθύνης χωρίς να απαιτείται υπενθύμιση, το ενδιαφέρον για τους άλλους χωρίς να ζητηθεί και την προσφορά πέρα από τα αυστηρά όρια των υποχρεώσεων.
Πρόκειται για μια εσωτερική στάση που οδηγεί τον άνθρωπο να κάνει το σωστό, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει προσωπικό όφελος ή αναγνώριση. Να στέκεται δίπλα στους συναδέλφους του, να προστατεύει την αξιοπρέπεια των άλλων και να ανταποκρίνεται στην εμπιστοσύνη που του δείχνουν.
Η προσέγγιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδέεται με τη διοίκηση επιχειρήσεων. Ο Πέτρος Παπανικολάου αντιπαραβάλλει αυτή την αντίληψη με ένα μοντέλο ηγεσίας που καθοδηγείται από το προσωπικό εγώ: τον επικεφαλής που ενδιαφέρεται περισσότερο για τη δημόσια εικόνα του παρά για την ουσιαστική συνεισφορά, αναζητά την αναγνώριση πριν αναλάβει ευθύνη και αξιολογεί την επιτυχία με όρους προβολής, κύρους και προσωπικών ανταλλαγμάτων.
Στον αντίποδα βρίσκεται μια διοικητική φιλοσοφία που στηρίζεται στο καθήκον, στη γενναιοδωρία και στην υπευθυνότητα. Μια αντίληψη που δεν αφορά μόνο τα ανώτατα στελέχη, αλλά διαμορφώνει τη συνολική κουλτούρα ενός οργανισμού και τις σχέσεις του με τους εργαζομένους, τους πελάτες και τους συνεργάτες του.
Ιδιαίτερα στις δύσκολες αποφάσεις, όταν δεν υπάρχει χειροκρότημα και η σωστή επιλογή δεν είναι απαραίτητα η ευκολότερη, αναδεικνύεται ο πραγματικός χαρακτήρας ενός ηγέτη. Η επαγγελματική επάρκεια και το θάρρος είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκούν. Χρειάζεται και η προσωπική ακεραιότητα, η συνείδηση της ευθύνης και η διάθεση να υπηρετεί κανείς το συλλογικό συμφέρον.
Το μήνυμα του Πέτρου Παπανικολάου είναι ότι οι ισχυρές εταιρικές κουλτούρες δεν οικοδομούνται αποκλειστικά με στρατηγικές, διαδικασίες και επιχειρηματικούς στόχους. Χτίζονται κυρίως από ανθρώπους που αντιλαμβάνονται την ευθύνη τους και ενεργούν με συνέπεια, ακόμη κι όταν κανείς δεν τους παρακολουθεί.
Και η ερώτηση με την οποία ολοκληρώνει την τοποθέτησή του απευθύνεται σε κάθε άνθρωπο που ασκεί ηγεσία: οι γύρω σας θα περιέγραφαν τον τρόπο διοίκησής σας ως αποτέλεσμα προσωπικού εγωισμού ή ως έκφραση φιλότιμου;
