Το τοπίο των κινδύνων για τα κέντρα δεδομένων στην Ευρώπη μεταβάλλεται με ταχύ ρυθμό, καθώς οι φυσικές καταστροφές και οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή εντείνονται, επισημαίνει σε ενημέρωσή της η HDI Global. Οι παραδοσιακές προσεγγίσεις για την επιλογή τοποθεσίας, τον σχεδιασμό και την κατασκευή των εγκαταστάσεων, καθώς και για τη λειτουργία τους, αποδεικνύονται ολοένα και λιγότερο επαρκείς για την αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων.

Σε αυτό το πλαίσιο, τους 4 βασικούς παράγοντες για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και την πρόληψη ζημιών παρουσιάζουν τα στελέχη της HDI Global / HDI Risk Consulting Johanna Rohrer, Αναλύτρια Κινδύνων Φυσικών Καταστροφών και Κλίματος, και Gareth Hopkins, Μηχανικός Κινδύνων.

Όπως αναφέρουν, η περιοχή του Λονδίνου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κόμβους κέντρων δεδομένων (data centres) στην Ευρώπη, ενώ ταυτόχρονα χαρακτηρίζεται από ένα ολοένα και πιο σύνθετο προφίλ φυσικών και κλιματικών κινδύνων. Σύμφωνα με το HDI ARGOS 4.0, η πόλη βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με ένα περιβάλλον πολλαπλών κινδύνων, όπου κυριαρχούν οι πλημμύρες από έντονες βροχοπτώσεις (pluvial flooding), η αυξανόμενη θερμική καταπόνηση και η εντεινόμενη λειψυδρία. Οι προβλέψεις για τις βροχοπτώσεις δείχνουν ενίσχυση των ακραίων φαινομένων, με τη μέγιστη βροχόπτωση πέντε ημερών να υπερβαίνει τα 60 mm κατά την περίοδο 2081-2100. Παράλληλα, οι κλιματικές προβολές υποδεικνύουν περαιτέρω αύξηση των ακραίων θερμοκρασιών και της πίεσης στους υδατικούς πόρους, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την εφαρμογή αποτελεσματικών μέτρων ανθεκτικότητας. Το Λονδίνο αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη τάση στην Ευρώπη, όπου η αυξανόμενη ζήτηση για κέντρα δεδομένων συμπίπτει με σύνθετα προφίλ κινδύνου. Ωστόσο, οι κίνδυνοι αυτοί μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω στοχευμένων μέτρων πρόληψης και προσαρμογής.

1. Η πρόληψη ξεκινά από την αξιολόγηση κινδύνου ανά συγκεκριμένη τοποθεσία

Η ανθεκτικότητα των κέντρων δεδομένων καθορίζεται ολοένα και περισσότερο σε επίπεδο μικροτοποθεσίας. Παράγοντες που σχετίζονται με το ίδιο το οικόπεδο, όπως οι ζώνες πλημμύρας ή η ικανότητα αποστράγγισης, καθορίζουν την πραγματική έκθεση σε κινδύνους. Στο Άμστερνταμ, για παράδειγμα, οι παράκτιες πλημμύρες και οι πλημμύρες από έντονες βροχοπτώσεις μπορούν να διαταράξουν τη λειτουργία των εγκαταστάσεων, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την κατάλληλη υψομετρική διαμόρφωση και τον σχεδιασμό της αποστράγγισης στις ευάλωτες περιοχές.

Αφού εντοπιστούν οι πιθανοί κίνδυνοι, το επόμενο βήμα είναι η αξιολόγηση των ειδικών ευπαθειών της τοποθεσίας. Κρίσιμες περιοχές μπορεί να είναι οι αίθουσες διακομιστών (server rooms), οι υποδομές παραγωγής και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και τα συστήματα ψύξης. Μια δομημένη αξιολόγηση βοηθά στην ιεράρχηση των κρίσιμων υποδομών και στον προσδιορισμό των κατάλληλων μέτρων προστασίας. Ο καθορισμός στόχων προστασίας και η τακτική επανεξέταση των μέτρων ανθεκτικότητας διασφαλίζουν ότι αυτά παραμένουν προσαρμοσμένα στις μεταβαλλόμενες συνθήκες κινδύνου. Επιπλέον, τα δεδομένα πρόβλεψης κλιματικών κινδύνων υποστηρίζουν τη λήψη αποφάσεων, επιτρέποντας την αξιολόγηση μελλοντικών εξελίξεων πριν από την επιλογή της τοποθεσίας, βελτιώνοντας έτσι τον σχεδιασμό μετριασμού των κινδύνων.

2. Οι περιορισμοί στους πόρους ως αναδυόμενος παράγοντας κινδύνου

Η ανθεκτικότητα των κέντρων δεδομένων εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα και τη σταθερότητα κρίσιμων πόρων, κυρίως της ηλεκτρικής ενέργειας. Οι κλιματικές προβολές δείχνουν αύξηση των ακραίων θερμοκρασιών και παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Για τους διαχειριστές κέντρων δεδομένων, οι υψηλότερες θερμοκρασίες αυξάνουν την κατανάλωση ενέργειας λόγω των αυξημένων αναγκών ψύξης και ασκούν πρόσθετη πίεση στον μελλοντικό σχεδιασμό των υποδομών. Τα κύματα καύσωνα μπορούν επίσης να μειώσουν τα περιθώρια ασφαλούς λειτουργίας των συστημάτων, καθιστώντας ακόμη σημαντικότερα την απόδοση των συστημάτων ψύξης, την ανθεκτικότητα του ηλεκτρικού δικτύου, τις εφεδρικές πηγές τροφοδοσίας και τη διαχείριση της ζήτησης.

Η ψύξη καθίσταται, συνεπώς, κρίσιμος παράγοντας ανθεκτικότητας, καθώς η μειωμένη αποδοτικότητά της ή η αστοχία των σχετικών συστημάτων μπορεί να οδηγήσει σε περιορισμό της λειτουργικής ικανότητας, υπερθέρμανση του εξοπλισμού και, σε σοβαρές περιπτώσεις, διακοπή των υπηρεσιών.

Η σταθερότητα της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας επηρεάζεται επίσης από την ακραία ζέστη, τις ισχυρές καταιγίδες και τις πλημμύρες, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν ζημιές στις υποδομές, βραχυχρόνιες διακοπές ή ακόμη και παρατεταμένα μπλακ άουτ. Παράλληλα, η αυξανόμενη ενεργειακή ζήτηση ενισχύει τον κίνδυνο διακοπών και λειτουργικών προβλημάτων.

3. Οι κατασκευαστικές επιλογές ως βασικός μοχλός ανθεκτικότητας

Παρότι οι μηχανισμοί των φυσικών κινδύνων είναι πλέον καλά κατανοητοί, τα συνήθη κατασκευαστικά πρότυπα στην Ευρώπη συχνά δεν λαμβάνουν πλήρως υπόψη τους κινδύνους που προκύπτουν από τις νέες κλιματικές συνθήκες και την ευπάθεια του εξοπλισμού των κέντρων δεδομένων. Τα data centres σχεδιάζονται συχνά ως συμβατικά εμπορικά κτίρια, με βασικά σημεία ευπάθειας τους μεγάλους ενιαίους χώρους, τις επίπεδες επιφάνειες στεγών και στοιχεία αποστράγγισης, όπως οι εσωτερικοί κατακόρυφοι αγωγοί ή οι υδρορροές κοιλάδας, τα οποία μπορεί να αποτύχουν κατά τη διάρκεια ακραίων βροχοπτώσεων. Επιπλέον, ο εξωτερικός εξοπλισμός και τα υψόμετρα των δαπέδων συχνά εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την αποτελεσματικότητα της επιφανειακής αποστράγγισης, γεγονός που αυξάνει την έκθεση σε έντονες βροχοπτώσεις ή αιφνίδιες πλημμύρες.

Για τον λόγο αυτό, ο σχεδιασμός της εγκατάστασης θα πρέπει να περιλαμβάνει συστήματα υπερχείλισης έκτακτης ανάγκης στις απορροές της οροφής, ώστε να απομακρύνεται το νερό από το κτίριο, ανυψωμένη τοποθέτηση του κρίσιμου εξοπλισμού και των επιπέδων δαπέδου, κατάλληλη αποστράγγιση των δαπέδων, καθώς και διαμερισματοποίηση των κρίσιμων χώρων, ώστε να περιορίζεται η εξάπλωση των ζημιών. Αν και τα μέτρα αυτά μπορούν να μειώσουν σημαντικά την ευπάθεια σε συνήθη σενάρια ισχυρών ανέμων, μεταφοράς φερτών υλικών και εισροής υδάτων, οι κατάλληλες στρατηγικές μετριασμού εξαρτώνται πάντοτε από τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε εγκατάστασης και πρέπει να αξιολογούνται κατά περίπτωση.

4. Μείωση του χρόνου διακοπής λειτουργίας μέσω επιχειρησιακής ανθεκτικότητας

Η ανθεκτικότητα δεν περιορίζεται μόνο στα μέτρα φυσικής προστασίας. Ακόμη και με προσεκτική επιλογή τοποθεσίας, ανθεκτικό σχεδιασμό και χαμηλή έκθεση σε φυσικούς και κλιματικούς κινδύνους, δεν μπορεί να αποκλειστεί με απόλυτη βεβαιότητα η πιθανότητα διαταραχών. Συνεπώς, το μέγεθος των απωλειών από διακοπή λειτουργίας εξαρτάται επίσης από το επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας.

Ανάλογα με την τοποθεσία, βασικά μέτρα περιλαμβάνουν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, σαφώς καθορισμένα σχέδια αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης και τη διασφάλιση της πρόσβασης στις εγκαταστάσεις κατά τη διάρκεια, για παράδειγμα, μιας δασικής πυρκαγιάς ή ενός πλημμυρικού επεισοδίου. Επιπλέον, η ύπαρξη εφεδρειών στις κρίσιμες υποδομές και στην εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς και ανθεκτικές αρχιτεκτονικές πληροφοριακών συστημάτων και δικτύων, είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της επιχειρησιακής συνέχειας. Τα μέτρα αυτά συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση του χρόνου διακοπής λειτουργίας και στον περιορισμό των οικονομικών επιπτώσεων.

Η ανθεκτικότητα των κέντρων δεδομένων απαιτεί μια συνεχή και μακροπρόθεσμη προσέγγιση στη διαχείριση κινδύνων. Η HDI Global επισημαίνει ότι ως Partner in Transformation υποστηρίζει αυτή την προσέγγιση διατηρώντας στενή συνεργασία με τους πελάτες και τους συνεργάτες της, και συνδυάζοντας την αξιολόγηση κινδύνων με την ενεργή διαχείρισή τους. Οι εγκαταστάσεις μπορούν να αξιολογούνται πριν από την κατασκευή τους, ώστε να εκτιμάται τόσο η σημερινή όσο και η μελλοντική έκθεσή τους σε φυσικούς κινδύνους και στις φυσικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Σε συνεργασία με τους πελάτες, αντιμετωπίζονται οι υφιστάμενες ευπάθειες μέσω στοχευμένων μέτρων μετριασμού κινδύνων, συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και σχεδίων αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης, με ιδιαίτερη έμφαση στις ειδικές συνθήκες της εγκατάστασης, στην προσβασιμότητα και στην ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας.