Σε ένα περιβάλλον όπου η κλιματική μεταβλητότητα μεταφράζεται όλο και συχνότερα σε πραγματικές οικονομικές απώλειες, το σχέδιο νόμου «Ενεργή Μάχη» του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για την ασφαλιστική αγορά και ειδικά για τον αγροτικό τομέα, ο οποίος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή έκθεσης στους φυσικούς κινδύνους.
Παρουσιάζοντας το νομοσχέδιο, ο υπουργός Γιάννης Κεφαλογιάννης μίλησε για μια συστηματική προσπάθεια αναδιοργάνωσης της πολιτικής προστασίας με έμφαση στην πρόληψη, στην ετοιμότητα και στη μείωση της έντασης των καταστροφών πριν αυτές εξελιχθούν σε κρίσεις μεγάλης κλίμακας. Η φιλοσοφία αυτή έχει άμεση ασφαλιστική ανάγνωση, καθώς μετατοπίζει το βάρος από την εκ των υστέρων αποζημίωση στη διαχείριση και τον περιορισμό του κινδύνου.
Το σχέδιο «Ενεργή Μάχη» προβλέπει την καθιέρωση υποχρεωτικών, επικαιροποιούμενων σχεδίων πρόληψης για περιοχές αυξημένης επικινδυνότητας, με χαρτογράφηση κινδύνων, καταγραφή κρίσιμων υποδομών και σαφή αποτύπωση των διαθέσιμων μέσων. Για την ασφαλιστική αγορά, αυτή η θεσμοθετημένη προσέγγιση δημιουργεί ένα πιο σαφές πλαίσιο αποτίμησης του κινδύνου σε αγροτικές περιοχές, όπου μέχρι σήμερα η ασφάλιση συχνά βασίζεται σε γενικές εκτιμήσεις και όχι σε τοπικά δεδομένα.
Ιδιαίτερη σημασία για την πρωτογενή παραγωγή έχει η έμφαση του νομοσχεδίου στη διαχείριση του αγροτικού και δασικού χώρου. Το θεσμικό πλαίσιο ανοίγει τον δρόμο για οργανωμένες παρεμβάσεις με στόχο τη μείωση της καύσιμης ύλης, την πρόληψη πυρκαγιών και τον περιορισμό της εξάπλωσής τους, αλλά και για μέτρα που αφορούν πλημμυρικούς κινδύνους και ακραία καιρικά φαινόμενα. Για τις ασφαλιστικές εταιρείες, τέτοιες παρεμβάσεις δεν αποτελούν απλώς περιβαλλοντική πολιτική, αλλά βασικό παράγοντα μείωσης της συχνότητας και της σοβαρότητας των ζημιών σε καλλιέργειες, αγροτικές εγκαταστάσεις και εξοπλισμό.
Το σχέδιο νόμου δίνει επίσης έμφαση στην επιχειρησιακή οργάνωση και στον τρόπο διαχείρισης των συμβάντων, εισάγοντας πιο σαφείς δομές διοίκησης και συντονισμού κατά τη διάρκεια κρίσεων. Η υιοθέτηση σύγχρονων μοντέλων διοίκησης συμβάντων και η αναβάθμιση της εκπαίδευσης του προσωπικού της πολιτικής προστασίας και της πυροσβεστικής ενισχύουν την ικανότητα έγκαιρης παρέμβασης. Σε ασφαλιστικούς όρους, ο χρόνος και η αποτελεσματικότητα της πρώτης αντίδρασης αποτελούν κρίσιμο παράγοντα που συχνά καθορίζει αν μια ζημιά θα είναι μερική ή ολική.
Παράλληλα, το νομοσχέδιο προβλέπει ενίσχυση του ρόλου των εθελοντικών οργανώσεων και των τοπικών δομών, οι οποίες σε πολλές αγροτικές περιοχές αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι σε φυσικές καταστροφές. Η καλύτερη χρηματοδότηση, ο εξοπλισμός και η θεσμική ενσωμάτωση αυτών των φορέων μπορούν να λειτουργήσουν ως έμμεσος μηχανισμός περιορισμού των ασφαλιστικών ζημιών, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες περιοχές όπου η πρόσβαση των κεντρικών δυνάμεων καθυστερεί.
Σημαντική ασφαλιστική διάσταση έχει και η πρόβλεψη για ψηφιακά εργαλεία, με ηλεκτρονική αποτύπωση σχεδίων, δεδομένων και χαρτών κινδύνου. Η διαφάνεια και η πρόσβαση σε αξιόπιστα δεδομένα μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να στηρίξουν πιο ορθολογικές αποφάσεις underwriting και να διευκολύνουν τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στη διαχείριση φυσικών κινδύνων.
Για την ασφαλιστική αγορά, το «Ενεργή Μάχη» δεν εξαλείφει τον κλιματικό κίνδυνο που βαραίνει την αγροτική παραγωγή, ούτε απαντά από μόνο του στο ζήτημα της επάρκειας των αποζημιώσεων. Δημιουργεί, όμως, ένα πιο οργανωμένο και προβλέψιμο θεσμικό περιβάλλον, μέσα στο οποίο η πρόληψη αποκτά μετρήσιμη αξία. Το αν αυτή η αξία θα αποτυπωθεί τελικά σε χαμηλότερες ζημιές, πιο βιώσιμα ασφαλιστικά προϊόντα και ουσιαστικότερη συνεργασία κράτους και ιδιωτικής ασφάλισης, θα κριθεί στην εφαρμογή.
Σε κάθε περίπτωση, για τον αγροτικό τομέα και τις ασφαλιστικές εταιρείες που τον καλύπτουν, το νέο πλαίσιο λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η κλιματική κρίση δεν είναι πλέον μελλοντικός κίνδυνος, αλλά παράγοντας που επανακαθορίζει ήδη τους όρους της αγροτικής ασφάλισης.
