Ανοικτή επιστολή του Γιάννη Ρούντου*
Συμπληρώθηκαν ακριβώς πέντε χρόνια από την Ανοικτή Επιστολή μου (9 Αυγούστου 2021 – υπάρχει στο χρονοντούλαμπο των media, ελπίζω όχι για να ξεχαστεί) προς την Ασφαλιστική Κοινότητα, με αφορμή τον όλεθρο της καταστροφής από τις τότε μεγάλες πυρκαγιές. Το θυμήθηκα διότι η ιστορία επαναλαμβάνεται. Έχουμε τούτες τις ημέρες το remake εκείνου του εφιάλτη.
Φυσικά, ο Αύγουστος είναι μήνας ανάπαυσης για τον κόσμο των ασφαλιστικών επιχειρήσεων, όπως για τους περισσότερους εργαζόμενους. Οι εταιρείες λειτουργούν με το ελάχιστο “προσωπικό ασφαλείας” (;) και με τηλεφωνητές, ενώ οι ηγέτες – τα ανώτερα στελέχη αναζητούν ευχάριστους προορισμούς, μακριά από την τύρβη της καθημερινότητας. Το δικαιούνται, άλλωστε, για ανανέωση πνευματική και σωματική. Αυτή, ωστόσο, η ανάγκη δεν πρέπει να αναστέλλει την απαιτούμενη εγρήγορση και προϋποθέτει για τους σοβαρούς επαγγελματίες καλά και γρήγορα αντανακλαστικά, αλλά και επιφυλακή για ο,τιδήποτε ήθελε συμβεί.
Τότε, βρισκόμουν κι εγώ σε παραλία έχοντας αποφασίσει να κλείσω το επαγγελματικό μου κεφάλαιο στο τέλος της χρονιάς -πλήρης ετών για τη “συνταξιοδότηση” στα 67 μου- δίνοντας χώρο για νέους ανθρώπους, όχι μόνο φιλόδοξους αλλά και με παιδεία και αγωγή. Όμως, στη θέα των καπνών και της πύρινης λαίλαπας αισθάνθηκα πως ήμουν ενεργός ακόμη και ίσως επιδραστικός. Θυμήθηκα ότι το 2003 είχα την ιδέα και ανέλαβα μια πρωτοβουλία πρωτόγνωρη για την ασφαλιστική αγορά: να συνδέσω με την Αποστολή της Ασφαλιστικής Αγοράς και με την Πράσινη Βίβλο, την Επιχειρηματική Κοινωνική Ευθύνη (Corporate Social Responsibility) για την οποία στην Ευρώπη μόλις είχε ξεκινήσει συζήτηση, ως ηθικό και πρακτικό σημαίνον – όταν ακόμη ελάχιστες επιχειρήσεις απασχολούσε στην Ελλάδα. Έτσι είχα ανοίξει για την εταιρεία μου ένα μεγάλο κεφάλαιο αναφοράς και ακολούθησαν το πρότυπο κατά τα επόμενα χρόνια και ορισμένες άλλες ασφαλιστικές εταιρείες – όσες αντιλήφθηκαν τί θα άλλαζε σε αυτή την προοπτική ή έστω επειδή ήθελαν να μιμηθούν.
Αποφάσισα, λοιπόν, στις 9 Αυγούστου 2021 να μαζέψω τις αποσκευές μου από το κατάλυμα και να επιστρέψω εσπευσμένα στην Αθήνα, για να προχωρήσω σε μια έκκληση συντεταγμένης αντίδρασης της αγοράς μας μπροστά στα γεγονότα, με Ανοικτή Επιστολή
(εδώ μια δημοσίευσή της).
Η Ένωση Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος τότε, είχε ανταποκριθεί μέσα στις επόμενες ημέρες με μια σειρά αποφάσεων και μέτρων, μετά από τηλεσυνεννόηση των μελών του Δ.Σ. Η Ασφαλιστική Αγορά είχε αφυπνιστεί και αντιδράσει, για την τιμή της και για την ουσιαστική απόδοση αξίας στην έννοια της Ασφαλιστικής Αποστολής. Από τις ενέργειες, θα αναφέρω τουλάχιστον τη συγκέντρωση -κατ’ αναλογία μεγέθους των εταιρειών- ποσού 200.000 ευρώ που είχε διατεθεί για τον εξοπλισμό του ηρωικού Πυροσβεστικού Σώματος, με τις τόσες μεγάλες ανάγκες.
Την Ανοικτή Επιστολή έκκλησης -που θα μπορούσε να έχει ακριβώς το ίδιο περιεχόμενο με εκείνη του 2021- επαναλαμβάνω και σήμερα και εύχομαι να διαβαστεί από μετόχους, κυρίως των πολυεθνικών που χαρακτηρίζονται “διαχειριστές κεφαλαίων” και τους συγκινούν οι επενδύσεις στην Ελλάδα. Αλλά αυτοί ειδικότερα, ας κατανοήσουν τι εννοούμε ως Έλληνες μιλώντας για την Ελλάδα: ήθος κοινωνικών αξιών, γνώση και σεβασμός ενός πολιτιστικού και περιβαλλοντικού αποθέματος μοναδικού. Ελπίζοντας να διαβαστεί η Ανοικτή Επιστολή και από εταιρειάρχες με προσωπικότητα, ταυτότητα και ιδία φρόνηση, αλλά και και από το πλήθος των leaders “εξειδικευμένων” πλέον στον τομέα κατά το αντικείμενο (;), καθώς τα πράγματα έχουν προχωρήσει στο επίπεδο της “Βιώσιμης Ανάπτυξης – Sustainable Development”, της “Ανθεκτικότητας – Resilience” και των κωδίκων-κριτηρίων-προτύπων με ακρωνύμια κωδικοποιημένης συνταγογράφησης (SDGs, ESG, CSRD-CSRDDD, ESRS, GRI κ.λπ.), με γνώμονα την “Κανονιστική Συμμόρφωση – Compliance” και τη “Λογοδοσία – Accountability”.
Ποιά είναι η επιταγή που θέλω να υπενθυμίσω: είναι ανάγκη, για να τροφοδοτηθούν με νόημα όλα αυτά, να υπάρχει και να εκδηλώνεται η ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ στην ΠΡΑΞΗ: δηλαδή το “Responsibility” στη γλώσσα του ρηχού τεχνοκρατισμού, που υπερβαίνει ως μέγεθος το “Development”, να περάσει μπροστά.
Αυτό είναι ζήτημα ΟΛΙΣΤΙΚΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ (είχα εισαγάγει την έννοια στη δεκαετία του 2000) και περιέχει τον Οικονομικό Πολιτισμό, τον Περιβαλλοντικό Πολιτισμό, τον Κοινωνικό Πολιτισμό, τον Διακυβερνητικό Πολιτισμό. Η επιταγή της Ηθικής Ευθύνης προηγείται κάθε Ανάπτυξης για να είναι η Ανάπτυξη υγιής (το έχω αποτυπώσει κατ’ επανάληψη σε αρθρογραφία μου, όπως εδώ: “Ζητούνται ηγέτες που να κατανοούν τον πολιτισμό της ευθύνης” | Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ. Στην ευρύτερη έννοια της χωρικής και κοινωνικής συνοχής -που δεν αποτελεί μόνον προτεραιότητα δημόσιας πολιτικής αλλά λέει πολλά και για τον ιδιωτικό τομέα- ο Ασφαλιστικός Πολιτισμός (οφείλει να) διεκδικεί κεντρικό ρόλο.
Αυτή η υπόμνηση δεν είναι φιλοσοφική. Είναι αποτέλεσμα περίσκεψης πάνω σε βιώματα από την αγορά, καθώς είναι φανερό από τρόπους και αποτελέσματα πως όλη αυτή η εστίαση στο “Sustainability” έχει χάσει την ηθική αφετηρία κοινωνικής αναφοράς για έναν καλύτερο κόσμο υπέρ των δοκιμαζομένων και αδυνάτων. Μένουν, κατά μείζονα λόγο, οι καλλιεπείς ψηφιακές και χάρτινες εκθέσεις, τα στρογγυλεμένα απρόσωπα λόγια (πλέον συμβάλλει ως προς τούτο και η ΑΙ), η περιλάλητη λυδία λίθος “διαχείρισης της αβεβαιότητας ως νέας κανονικότητας”για ηλιθίους με τα περί “ανάπτυξης”, οι χαρούμενες εκδηλώσεις, οι σχολικές ασκήσεις ιδεών, τα άπειρα συνέδρια κοινοτόπων τοποθετήσεων και αγορασμένων παρουσιών για τη δημοσιότητα, οι φωτογραφίες με χαμόγελα καριέρας και με τον αντίχειρα όρθιο, όπως και η πληθώρα βραβεύσεων ευτελισμού της οποιασδήποτε αναγνώρισης. Όλα με επικοινωνία και marketing στην αγγλική, για να μη χάνουν ούτε μια συλλαβή από την “ευθυγράμμιση” οι αλλοδαποί ενδιαφερόμενοι έμποροι-επενδυτές και οι τοποτηρητές τους.
Η Ελληνική Ασφαλιστική Αγορά κι εφέτος, πανηγυρίζει “μεγάλες παραγωγές” και “εξαιρετική κερδοφορία”. Περιχαρείς Οικονομικοί Διευθυντές αναμασούν, φιλολογώντας για “Sustainability”, δείκτες, “αποτυπώματα” και “πράσινη μετάβαση” – “πράσσειν άλογα” υπέρ της κερδοφορίας. Διάβασα με προσοχή και τις ανακοινώσεις των ημερών από ασφαλιστικές εταιρείες. Όλες αναφανδόν στοιχίζουν τη θέση τους “κοντά στους ασφαλισμένους τους αυτή τη δύσκολη ώρα”. Δηλαδή, υπενθυμίζουν το καθ’ υποχρέωσιν ΑΥΤΟΝΟΗΤΟ για τη στοιχειώδη συμβατική συνέπεια στην οποία υποχρεούνται. Και μόνον “για τους ασφαλισμένους τους” (προσοχή στο κτητικό)!
Το ζήτημα είναι, τί πράττει ή θα πράξει η Ασφαλιστική Κοινότητα πέραν αυτού, ως ενιαία συγκροτημένη δύναμη αγοράς, για την ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ. Ενδεχομένως, με ΛΙΓΟΤΕΡΑ ΚΕΡΔΗ αλλά με περισσότερη ΕΥΘΥΝΗ. Και δεν χρειάζεται για την πρόληψη να υπογραμμίζουν συνεχώς με κοστοβόρες καμπάνιες και βερμπαλισμούς για την περιουσία, για την υγεία και την ευημερία, ότι απαιτείται ΑΣΦΑΛΙΣΗ – δηλαδή business και περισσότεροι ασφαλισμένοι, περισσότερη “ασφαλιστική συνείδηση”. Αυτή η υπενθύμιση είναι τουλάχιστον άκομψη και αφελής αυτή τη στιγμή. Ας σκεφτεί η Ασφαλιστική Αγορά ότι αν αγνοεί το ποιοί δύνανται να αγοράζουν συμβόλαια έναντι ποιών κινδύνων και με ποιό κόστος, θα συνεχίσει να αγνοείται από την ευρύτερη κοινωνία. Είμαι βέβαιος, ωστόσο, ότι δεν διακατέχεται από ανάλογα σύνδρομα ασφαλιστικού ελιτισμού, τουλάχιστον στις προθέσεις.
Η έκκλησή μου, λοιπόν, απευθύνεται πρωτίστως στην “ασφαλιστική συνείδηση” της ίδιας της Ασφαλιστικής Κοινότητας, που οφείλει να αρθεί υπεράνω του επιχειρηματικού ενδιαφέροντος, ως θεσμός οργανισμών που υπάρχουν μέσα στο κοινωνικό σύνολο και γι’ αυτό. Να προβλεφθεί άμεσα ένα κονδύλι από τα κέρδη των εταιρειών για έκτακτη κοινωνική συνεισφορά, θωράκιση της προστασίας και ανασυγκρότηση των τοπικών κοινωνιών που επλήγησαν. Όπως έγινε από την ΕΑΕΕ, μετά την Ανοικτή Επιστολή μου τον Αύγουστο του 2021. Όπως πράξαμε άλλοτε και με την εταιρεία για την οποία εργαζόμουν στις μεγάλες πυρκαγιές της Ηλείας το 2007, στο πρόγραμμα Ανασυγκρότησης της Βόρειας Εύβοιας το 2021 και σε άλλες περιστάσεις: πρακτικά και στοχευμένα.
Θα ήταν αναμενόμενο η Ασφαλιστική Αγορά να βάλει βαθύτερα το χέρι στην τσέπη για τις πυρκαγιές, πέρα από τη βελτίωση και προώθηση των ασφαλιστικών υπηρεσιών.
-Πρώτα, συνεισφέροντας άμεσα και συνεργαζόμενη με τον δημόσιο τομέα και τις τοπικές κοινωνίες για τις βασικές ανάγκες, πέρα από τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις της, τις “έκτακτες διευκολύνσεις” με συντόμευση διαδικασιών και τις προτάσεις “νέων προϊόντων”.
-Μεσομακροπρόθεσμα, με σχέδιο υπεύθυνης συμμετοχής στην αναγέννηση των δασών, στην προσαρμογή της θερμικής ανθεκτικότητας των πόλεων απέναντι στα προβλήματα ποιότητας ζωής που συνεπιφέρουν οι απώλειες σε πράσινο. Με υποστήριξη μεταβάσεων κοινωνικά δικαίων χωρίς αποκλεισμούς ταξικών-εισοδηματικών διακρίσεων, με συμπράξεις στην έρευνα, στην πρόληψη και στις υποδομές (οι θεωρητικές συζητήσεις και οι επί χάρτου “στρατηγικές ανθεκτικότητας” κουράζουν το θέμα).
Ο,τιδήποτε άλλο, είναι για να λέγεται ή να γράφεται προς κατανάλωση εντυπώσεων. Η Ασφαλιστική Αγορά έχει το προνόμιο της υψηλής Κοινωνικής Αποστολής και σε αυτήν την Αποστολή που τιμά την κοινότητα των ασφαλιστών, μπορεί και πρέπει να ανταποκρίνεται.
(*) Γιάννης Ρούντος: Συμβουλευτικός πρεσβευτής για τον Πολιτισμό και την Αειφορία. Πρώην διευθυντικό στέλεχος Εταιρικών Υποθέσεων-Σχέσεων, Υπευθυνότητας-Βιωσιμότητας και Επικοινωνίας-Δημοσιότητας στην Ασφαλιστική Αγορά (Interamerican 1994-2021).
