Υπάρχουν πράγματα που έχουν τιμή. Και υπάρχουν πράγματα που έχουν αξία. Η διαφορά ανάμεσα στις δύο έννοιες γίνεται ιδιαίτερα καθαρή όταν η ασφαλιστική αγορά καλείται να προστατεύσει ένα αντικείμενο που η αγορά δεν μπορεί πραγματικά να τιμολογήσει.
Η περίπτωση της Ταπισερί της Μπαγιέ είναι χαρακτηριστική. Ένα μοναδικό ιστορικό κειμήλιο, σχεδόν χιλίων ετών, ταξίδεψε από τη Γαλλία στο Λονδίνο για την έκθεσή του στο Βρετανικό Μουσείο και ασφαλίστηκε για 960 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου σε 1,1 δισ. δολάρια. Το ποσό είναι τεράστιο. Όμως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η Ταπισερί «αξίζει» 1,1 δισ. δολάρια. Το πραγματικό ερώτημα είναι: τι ακριβώς ασφαλίζεις όταν δεν υπάρχει τρόπος να αντικαταστήσεις αυτό που χάνεται; Εδώ βρίσκεται ίσως και η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της υπόθεσης για την ασφαλιστική αγορά.
Η ασφάλιση, στην καθημερινή της λειτουργία, έχει μάθει να μετατρέπει την αβεβαιότητα σε αριθμούς. Αξία περιουσίας, πιθανότητα ζημιάς, συχνότητα, severity, όρια κάλυψης, απαλλαγές, ασφάλιστρα. Η μαθηματική προσέγγιση είναι η βάση της. Αλλά τι γίνεται όταν απέναντί σου έχεις κάτι μοναδικό; Όταν δεν υπάρχει δεύτερο αντικείμενο για να συγκρίνεις; Όταν δεν υπάρχει πραγματική αγορά; Όταν η απώλεια δεν μπορεί να αποκατασταθεί με την αγορά ενός αντίστοιχου αντικειμένου; Τότε η ασφαλιστική αξία αποκτά μια διαφορετική διάσταση.
Και μαζί με αυτήν έρχεται μια τεράστια ευθύνη. Η Ταπισερί μεταφέρθηκε σε ειδικά σχεδιασμένη, κλιματιζόμενη και αντικραδασμική κιβωτό, ενώ η διαδικασία εκφόρτωσης και τοποθέτησής της στο Βρετανικό Μουσείο πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή περίπου 100 ειδικών. Γιατί στην περίπτωση ενός μοναδικού πολιτιστικού θησαυρού, η ασφάλιση δεν μπορεί να περιμένει τη ζημιά για να λειτουργήσει. Η ουσία βρίσκεται πριν από αυτήν: στον σχεδιασμό της μεταφοράς, στις συνθήκες φύλαξης, στον έλεγχο της θερμοκρασίας και της υγρασίας, στην προστασία από κραδασμούς, στην ασφάλεια, στην εξειδίκευση των ανθρώπων που συμμετέχουν.
Με άλλα λόγια, η καλύτερη αποζημίωση για ένα αναντικατάστατο αντικείμενο είναι να μη χρειαστεί ποτέ να καταβληθεί. Και αυτό είναι ένα μάθημα που ξεπερνά την ασφάλιση έργων τέχνης. Η σύγχρονη ασφαλιστική αγορά καλείται όλο και περισσότερο να ασφαλίσει κινδύνους που δεν μπορούν να μετρηθούν εύκολα με τα παραδοσιακά εργαλεία. Κυβερνοκίνδυνοι, κλιματική αλλαγή, ακραία φυσικά φαινόμενα, κρίσιμες υποδομές, τεχνολογικοί κίνδυνοι, άυλα περιουσιακά στοιχεία. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις επιστρέφει το ίδιο ερώτημα: Πόσο αξίζει κάτι που δεν μπορείς πραγματικά να αντικαταστήσεις;
Τα 1,1 δισ. δολάρια της Ταπισερί, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια εντυπωσιακή ασφαλιστική αξία, αλλά ένας καθρέφτης της ίδιας της ασφάλισης. Μιας αγοράς που καλείται να κάνει κάτι εξαιρετικά δύσκολο: να δώσει αριθμητική μορφή στην αβεβαιότητα και, ταυτόχρονα, να αναγνωρίσει ότι ορισμένες απώλειες δεν χωρούν ποτέ πραγματικά σε έναν αριθμό. Γιατί στο τέλος, η ασφάλιση μπορεί να αποζημιώσει την οικονομική απώλεια. Δεν μπορεί όμως να ξαναφτιάξει την ιστορία!
*Αφορμή για το παρόν editorial αποτέλεσε το ρεπορτάζ του The Economist και της Alexandra Suich Bass, Culture Editor. Το ποσό της ασφαλιστικής κάλυψης επιβεβαιώνεται και από διεθνή δημοσιεύματα για τη μεταφορά και την έκθεση της Ταπισερί στο Βρετανικό Μουσείο.
Πηγή εικόνας: Wikipedia
