Η Kaspersky παρουσίασε τη νέα της έκθεση σχετικά με την κακοποίηση μέσω τεχνολογικών μέσων (tech-enabled abuse), η οποία βασίζεται σε διεθνή έρευνα* με τη συμμετοχή 7.600 ερωτηθέντων από όλο τον κόσμο.
Η έρευνα αποκαλύπτει ότι περίπου τα μισά θύματα ανέφεραν πως ο δράστης ανήκε στον κοινωνικό τους κύκλο. Τα ευρήματα αναδεικνύουν επίσης ένα σαφές χάσμα μεταξύ γενεών και φύλων. Σχεδόν το 60% των ερωτηθέντων που ανήκουν στη Gen Z δήλωσε ότι βίωσε τουλάχιστον μία μορφή ψηφιακής κακοποίησης κατά το τελευταίο έτος, ποσοστό που αποτελεί το υψηλότερο μεταξύ όλων των ηλικιακών ομάδων. Παράλληλα, το 62% των γυναικών δήλωσε ότι αισθάνεται ανασφάλεια στο διαδίκτυο, έναντι 54% των ανδρών.
Μοτίβα κακοποίησης μέσα στις σχέσεις
Η μελέτη του εσωτερικού κέντρου έρευνας αγοράς της Kaspersky, η οποία πραγματοποιήθηκε σε 7.600 συμμετέχοντες από 19 χώρες, αποκαλύπτει ότι η ψηφιακή κακοποίηση είναι πολύ πιο προσωπική υπόθεση απ’ ό,τι συνήθως πιστεύουμε. Παρότι το 40% όσων δήλωσαν ότι έχουν υποστεί κακοποίηση μέσω ψηφιακών μέσων ανέφερε ότι δεν γνώριζε τον δράστη, σχεδόν οι μισοί ερωτηθέντες υποστήριξαν ότι ο υπαίτιος ανήκε στον κοινωνικό τους κύκλο. Οι φίλοι αντιστοιχούσαν στο 15% των περιστατικών, ενώ ακολουθούσαν οι νυν σύντροφοι (10%), οι συνάδελφοι (8%), οι συγγενείς (7%) και οι πρώην σύντροφοι (6%). Σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Ιταλία, η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ινδία και η Ινδονησία, οι δράστες ήταν συχνότερα γνωστοί στα θύματα σε σύγκριση με τον παγκόσμιο μέσο όρο.
Η έρευνα διαπίστωσε επίσης ότι όσοι είχαν υποστεί κακοποιητική συμπεριφορά από φίλους, συντρόφους ή μέλη της οικογένειάς τους ήταν σημαντικά πιο πιθανό να παραδεχθούν ότι είχαν και οι ίδιοι επιδείξει κακοποιητική συμπεριφορά απέναντι στα συγκεκριμένα άτομα. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι η ψηφιακή κακοποίηση μπορεί, με την πάροδο του χρόνου, να κανονικοποιείται, να αποκτά αμοιβαίο χαρακτήρα και να διαιωνίζεται μέσω ενός αυτοτροφοδοτούμενου κύκλου συμπεριφορών.
Το χάσμα γενεών που αφήνει τους μεγαλύτερους πιο εκτεθειμένους σε κινδύνους
Τα επίπεδα ευαισθητοποίησης και κατανόησης της ψηφιακής κακοποίησης διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των ηλικιακών ομάδων, αντανακλώντας ευρύτερες διαφορές στον ψηφιακό εγγραμματισμό και την εμπειρία στο διαδίκτυο.
Το 81% των ερωτηθέντων που ανήκουν στη Gen Z, οι οποίοι μεγάλωσαν με smartphones και συνεχή πρόσβαση στο διαδίκτυο, δήλωσε ότι γνωρίζει τον όρο «ψηφιακή κακοποίηση». Στους Baby Boomers, το ποσοστό αυτό μειώνεται στο 64%.
Σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, οι γυναίκες αναφέρουν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα δυσφορίας και ευαλωτότητας στα ψηφιακά περιβάλλοντα. Το 62% δήλωσε ότι αισθάνεται ανασφάλεια στο διαδίκτυο, έναντι 54% των ανδρών. Τα στοιχεία αυτά υποδηλώνουν ότι τα ψηφιακά περιβάλλοντα δεν βιώνονται με τον ίδιο τρόπο από όλους. Για πολλές γυναίκες, οι διαδικτυακοί χώροι δεν αποτελούν μόνο μέσο διασύνδεσης και πρόσβασης σε ευκαιρίες, αλλά και πεδίο αυξημένου κινδύνου και συναισθηματικής επιβάρυνσης.
«Από την οπτική της κυβερνοασφάλειας, το γεγονός ότι σχεδόν το 60% των περιστατικών ψηφιακής κακοποίησης προέρχεται από άτομα που ανήκουν στον κοινωνικό κύκλο του θύματος αλλάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε την πρόληψη. Οι απειλές αυτές συχνά δεν μοιάζουν με τις παραδοσιακές κυβερνοεπιθέσεις, αλλά είναι ενσωματωμένες στις καθημερινές αλληλεπιδράσεις, στις οικείες συσκευές και στην κοινή πρόσβαση σε λογαριασμούς ή δεδομένα. Αυτό τις καθιστά δυσκολότερες στον εντοπισμό και διευκολύνει τα θύματα να παραβλέψουν την ανάγκη προστασίας από αυτές. Η ενίσχυση της ψηφιακής υγιεινής, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η πρόσβαση και τα δικαιώματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν καταχρηστικά, καθώς και η χρήση αξιόπιστων εργαλείων ασφάλειας, αποτελούν ουσιαστικά βήματα για τον περιορισμό της έκθεσης σε κινδύνους και την αποτροπή της κλιμάκωσης τέτοιων περιστατικών κακοποίησης», δηλώνει η Tatyana Shishkova, Lead Security Researcher και Acting Head of Research Center Americas & Europe στην ομάδα Global Research and Analysis Team (GReAT) της Kaspersky.
«Τα ευρήματα αυτά αμφισβητούν την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι η κακοποίηση που διευκολύνεται από τα τεχνολογικά μέσα προέρχεται κυρίως από ανώνυμους δράστες ή αγνώστους. Αντίθετα, αναδεικνύουν ότι τέτοιου είδους κακόβουλες ενέργειες ενσωματώνονται συχνά σε υφιστάμενες σχέσεις — περιβάλλοντα που συνήθως συνδέονται με την εμπιστοσύνη και τη συναισθηματική ασφάλεια. Σε αυτό το πλαίσιο, η κακοποίηση μπορεί να ενταχθεί σε έναν κύκλο αμφίδρομης κλιμάκωσης, όπου τα άτομα αντιδρούν σε άλλες επιβλαβείς συμπεριφορές που έχουν υποστεί, όπως έλεγχο ή ταπείνωση, με περαιτέρω κακοποιητικές ενέργειες. Τα ψηφιακά περιβάλλοντα, με την αμεσότητα και την έντασή τους, μπορούν να ενισχύσουν αυτές τις δυναμικές, καθιστώντας ευκολότερη την κλιμάκωση των συγκρούσεων και δυσκολότερη την αποκλιμάκωσή τους. Η αναγνώριση αυτών των σχεσιακών προτύπων είναι κρίσιμη για την κατανόηση και την αντιμετώπιση του πλήρους εύρους της ψηφιακής κακοποίησης», αναφέρει η Δρ Leonie Maria Tanczer, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών του UCL και επικεφαλής του Gender and Tech Research Lab.
Δείτε εδώ ολόκληρη την έρευνα.
Η Kaspersky είναι επίσης συνιδρύτρια της Coalition Against Stalkerware, μιας διεθνούς συμμαχίας κατά του stalkerware και της ενδοοικογενειακής βίας. Στη συμμαχία συμμετέχουν ιδιωτικές εταιρείες πληροφορικής, ΜΚΟ, ερευνητικά ιδρύματα και διωκτικές αρχές, με στόχο την καταπολέμηση του διαδικτυακού stalking και την υποστήριξη των θυμάτων ψηφιακής κακοποίησης.
Τι να κάνετε για να μην πέσετε θύμα ψηφιακής κακοποίησης:
- Αναγνωρίστε τα σημάδια. Η ψηφιακή κακοποίηση μπορεί να πάρει πολλές μορφές, από ελεγκτική συμπεριφορά και διαρκή παρακολούθηση έως παρενόχληση, αποκλεισμό ή απειλές. Εμπιστευτείτε το ένστικτό σας αν κάτι σας φαίνεται λάθος.
- Αντιδράστε έγκαιρα. Αν υποψιάζεστε ότι είστε θύμα κακοποιητικής συμπεριφοράς, μην το αγνοήσετε. Καταγράψτε τα περιστατικά όπου είναι δυνατό και αναζητήστε βοήθεια πριν κλιμακωθεί η κατάσταση.
- Προστατεύστε τον ψηφιακό σας χώρο. Χρησιμοποιήστε ισχυρούς και μοναδικούς κωδικούς πρόσβασης, ενεργοποιήστε τον έλεγχο ταυτότητας δύο παραγόντων και ελέγχετε τακτικά τις ρυθμίσεις λογαριασμών και απορρήτου σας.
- Να είστε προσεκτικοί σε ποιον δίνετε πρόσβαση. Αποφύγετε να μοιράζεστε συσκευές, λογαριασμούς ή ευαίσθητες πληροφορίες χωρίς λόγο και να είστε προσεκτικοί με εφαρμογές ή δικαιώματα που επιτρέπουν την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων σας.
- Χρησιμοποιήστε αξιόπιστα εργαλεία. Οι λύσεις ασφάλειας μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό ύποπτης δραστηριότητας, όπως stalkerware, μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση ή άγνωστες συσκευές εντοπισμού.
- Ζητήστε υποστήριξη. Απευθυνθείτε σε άτομα εμπιστοσύνης ή σε αρμόδιους οργανισμούς αν χρειάζεστε βοήθεια. Δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσετε μόνοι σας.
- Υποστηρίξτε τους άλλους. Αν γίνετε μάρτυρας κακοποίησης, μην υποθέσετε ότι θα δράσει κάποιος άλλος. Ακόμη και μικρές κινήσεις, όπως το να ρωτήσετε κάποιον πώς είναι, να προσφέρετε υποστήριξη ή να τον καθοδηγήσετε σε διαθέσιμους πόρους, μπορούν να κάνουν διαφορά.
- Μείνετε ενημερωμένοι. Καθώς τα ψηφιακά περιβάλλοντα εξελίσσονται, εξελίσσονται και οι κίνδυνοι. Η ενημέρωση αποτελεί μία από τις πιο αποτελεσματικές μορφές προστασίας.
