Ιστορική σημασία αποκτά η υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και 150 Δημάρχους όλης της χώρας, υπό την ομπρέλα του Ελληνικού Δικτύου Ανθεκτικών Πόλεων. Κι αυτό καθώς για πρώτη φορά το κράτος προχωρά θεσμικά, οργανωμένα και με σαφές πλαίσιο σε στρατηγική συνεργασία με τους ΟΤΑ Α΄ βαθμού σε αυτούς τους κρίσιμους τομείς: την πολιτική προστασία και την ανθεκτικότητα.

Η υπογραφή του Μνημονίου πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 30 Μαρτίου 2026 στην αίθουσα «Άρης Γαρουφαλής» του Ωδείου Αθηνών, με τη μαζική συμμετοχή να σηματοδοτεί μια νέα εποχή κοινής δράσης και ευθύνης για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και την Πολιτεία.

Όπως επισημαίνεται στη σχετική ανακοίνωση, κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης επιβεβαιώθηκε από όλες τις πλευρές –τον Πρόεδρο του Δικτύου, τον Υπουργό και τους Δημάρχους– ότι αυτή η αγαστή συνεργασία μπορεί πλέον να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο, μέσα από τεκμηριωμένες και κοστολογημένες προτάσεις, στοχευμένες παρεμβάσεις και ένα νέο επιχειρησιακό μοντέλο, που ήδη αποτυπώνεται στο νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» και, για πρώτη φορά, εστιάζεται στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε Δήμου, λαμβάνοντας υπόψη τα γεωγραφικά, κοινωνικά και αναπτυξιακά του χαρακτηριστικά.

Τι προβλέπει το Μνημόνιο Συνεργασίας

Το Μνημόνιο Συνεργασίας περιλαμβάνει την τροφοδότηση της Εθνικής Βάσης Δεδομένων Πολιτικής Προστασίας, την ανάπτυξη Τοπικών Κέντρων Διαχείρισης Κινδύνου, καθώς και την εκπόνηση και επικαιροποίηση τοπικών σχεδίων πρόληψης και δράσης.

Παράλληλα, προβλέπεται ενεργός ρόλος του Δικτύου στη διαμόρφωση του κανονιστικού πλαισίου, στην εκπαίδευση και επιμόρφωση των στελεχών, στην ενίσχυση του εθελοντισμού και στη συμμετοχή σε προγράμματα και δράσεις.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η δημιουργία Παρατηρητηρίου Πολιτικής Προστασίας και η προώθηση της ψηφιοποίησης και της μοντελοποίησης δεδομένων, ενώ για πρώτη φορά τίθενται οι βάσεις για κοινά εργαλεία, κοινά πρότυπα και ενιαία επιχειρησιακή λογική για όλους τους Δήμους.

Συμμετοχές και παρεμβάσεις

«Μέσα σε μόλις δύο χρόνια από την πρώτη του παρουσίαση, το Ελληνικό Δίκτυο Ανθεκτικών Πόλεων αφήνει ήδη ένα ισχυρό και μετρήσιμο αποτύπωμα σε έναν τομέα κρίσιμο για το παρόν και το μέλλον των τοπικών κοινωνιών: τη θωράκιση, την ανθεκτικότητα και την πολιτική προστασία» επισήμανε ο Πρόεδρος του ΕλΔΑΠ και Δήμαρχος Ελληνικού – Αργυρούπολης Γιάννης Κωνσταντάτος.

«Σήμερα, με την παρουσία 150 Δημάρχων από κάθε γωνιά της Ελλάδας, στέλνουμε ένα ξεκάθαρο μήνυμα ενότητας, ευθύνης και αποφασιστικότητας. Πρόκειται για μια σημαντική στιγμή για την Αυτοδιοίκηση, καθώς για πρώτη φορά διαμορφώνεται ένα κοινό, θεσμικό και επιχειρησιακό πλαίσιο συνεργασίας με το κράτος, που δεν μένει στη θεωρία αλλά περνά στην πράξη.

»Σήμερα, αποδεικνύεται ότι όσα μας ενώνουν είναι πολύ περισσότερα από αυτά που θέλουμε κατά καιρούς, να βρίσκουμε ως σημεία σύγκρουσης και διαφωνίας. Με το μνημόνιο συνεργασίας, οι πόλεις μας αποκτούν φωνή, ρόλο και εργαλεία για να γίνουν πραγματικά ανθεκτικές και ασφαλείς για τους πολίτες τους.

»Ευχαριστώ θερμά τον Υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας κ. Γιάννη Κεφαλογιάννη γιατί η συμβολή του ήταν καθοριστική, άκουσε, συζήτησε με όλους τους φορείς της αυτοδιοίκησης και στάθηκε στο πλευρό μας και στις διεκδικήσεις μας.

»Θέλουμε Δήμους οργανωμένους, με σύγχρονα Κέντρα Διαχείρισης Κρίσεων, επικαιροποιημένα σχέδια, εκπαιδευμένο προσωπικό και δημιουργική σχέση με τους πολίτες τους. Θέλουμε συντονισμό και αποτελεσματικότητα σε κάθε κρίση.

»Αν στην επόμενη δύσκολη στιγμή είμαστε πιο έτοιμοι, πιο συντονισμένοι και πιο αποτελεσματικοί, αν καταφέρουμε να προστατεύσουμε ανθρώπινες ζωές και περιουσίες, τότε θα μπορούμε να πούμε ότι πετύχαμε».

Στη δική του ομιλία, ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης ανέδειξε τη σημασία του Μνημονίου ως ενός θεσμικού βήματος με ουσιαστικό περιεχόμενο, επισημαίνοντας ότι η συνεργασία μεταξύ κεντρικής διοίκησης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν μπορεί πλέον να εξαντλείται σε ένα γραμμικό μοντέλο μεταφοράς οδηγιών από το κέντρο προς την περιφέρεια. Τόνισε ότι, σε συνθήκες κλιματικής κρίσης, η εμπειρία, η γνώση και η ιδιαιτερότητα κάθε τόπου πρέπει να ενσωματώνονται στον σχεδιασμό, ώστε η Πολιτική Προστασία να αποκτήσει συνέχεια, δομή και αποτέλεσμα.

«Με το Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και του Ελληνικού Δικτύου Ανθεκτικών Πόλεων κατοχυρώνεται κάτι πολύ πιο ουσιαστικό από μια πρόθεση: μια ήδη δοκιμασμένη συνεργασία στην πράξη» δήλωσε χαρακτηριστικά.

«Περνάμε από τον κατακερματισμό στη διαλειτουργικότητα, από τον αυτοσχεδιασμό στη διαδικασία και από την αντίδραση στην πρόληψη. Το νομοσχέδιο “Ενεργή Μάχη” που ψηφίσαμε πριν λίγο καιρό έρχεται να βάλει τάξη, συνοχή και σαφήνεια σε ένα πεδίο κρίσιμο για την ασφάλεια των πολιτών: την Πολιτική Προστασία. Δεν πρόκειται για μια θεωρητική άσκηση. Είναι μια αναγκαία θεσμική πρωτοβουλία, που γεννήθηκε από την εμπειρία της πρώτης γραμμής και από τη συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, εκεί όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται με ευθύνη και πίεση.

»Η πρώτη μεγάλη πρόκληση είναι η ουσιαστική ενίσχυση των Δήμων με προσωπικό. Για πρώτη φορά, προβλέπεται η πρόσληψη από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και η διάθεση 350 επιτελικών στελεχών στους ΟΤΑ, ώστε να ενισχυθούν ο σχεδιασμός, η πρόληψη και η επιχειρησιακή ετοιμότητα.

»Η δεύτερη πρόκληση είναι η χρηματοδοτική ενίσχυση των Δήμων. Το νέο ΑΙΓΙΣ δεν μπορεί να είναι ένα πρόγραμμα από το κέντρο προς την περιφέρεια. Πρέπει να αποτυπώνει τις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής, με στοχευμένη και αναλογική χρηματοδότηση, μέσα σε έναν ενιαίο εθνικό σχεδιασμό.

»Στόχος μας είναι ένα σύγχρονο, αποτελεσματικό και ενιαίο σύστημα Πολιτικής Προστασίας, με ισχυρούς Δήμους, κοινή επιχειρησιακή γλώσσα, σαφείς ρόλους και αποφάσεις που στηρίζονται στα δεδομένα, όχι στη διαίσθηση.»

Χαιρετισμό απηύθυνε, με επιστολή του από το Στρασβούργο, ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου, εκφράζοντας τη στήριξή του στις πρωτοβουλίες της Αυτοδιοίκησης και τη σημασία της ενότητας στις προκλήσεις.

Χαιρετισμό απηύθυνε επίσης ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς, ο οποίος συνεχάρη το Ελληνικό Δίκτυο Ανθεκτικών Πόλεων για τη δυναμική και ουσιαστική του παρουσία, καθώς και το Υπουργείο που ακούει και δίνει ενεργό ρόλο και λόγο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Δήμαρχοι Δήμων-Μελών του Δικτύου παρουσίασαν τα αποτελέσματα της δεύτερης φάσης της έρευνας για την υφιστάμενη κατάσταση της Πολιτικής Προστασίας στον τόπο τους, αναδεικνύοντας τόσο τις προκλήσεις όσο και τις σημαντικές δυνατότητες βελτίωσης.

Η Διευθύντρια Ανάπτυξης του ΕλΔΑΠ Χρύσα Κοντάκη παρουσίασε ένα σύγχρονο και ισχυρό εργαλείο σχεδιασμού και διαχείρισης: την αναλυτική χαρτογράφηση κινδύνων και αναγκών, η οποία αποτελεί βασικό πυλώνα για τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι τοποθετήσεις τεσσάρων Δημάρχων, που ανέδειξαν τις διαφορετικές προκλήσεις ανά κατηγορία Δήμων:

Ο Αντιπρόεδρος του Δικτύου και Δήμαρχος Αργιθέας Ανδρέας Στεργίου ανέδειξε τον ρόλο των ορεινών Δήμων στην προστασία των υδάτινων πόρων και των οικοσυστημάτων, επισημαίνοντας τη σημασία της έγκαιρης πρόληψης και της ενίσχυσης των τοπικών υποδομών.

Ο Δήμαρχος Σκιάθου Θεόδωρος Τζούμας εστιάστηκε στην έννοια της «απομόνωσης χωρίς ρίσκο», συνδέοντας την πολιτική προστασία με την αυτάρκεια και τον βιώσιμο τουρισμό στον νησιωτικό χώρο, με έμφαση στην ανάγκη διαρκούς ετοιμότητας.

Ο Δήμαρχος Πλατανιά Γιάννης Μαλανδράκης ανέδειξε τους ημιαστικούς Δήμους ως πυλώνες συνοχής και ανάπτυξης της περιφέρειας, υπογραμμίζοντας τον ρόλο τους ως συνδετικού κρίκου ανάμεσα σε διαφορετικά περιβάλλοντα.

Ο Δήμαρχος Πολυγύρου Γιώργος Εμμανουήλ αναφέρθηκε στις προκλήσεις της ανθεκτικότητας σε πυκνοκατοικημένα αστικά περιβάλλοντα, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη ολοκληρωμένου σχεδιασμού και συντονισμένων παρεμβάσεων.

Στην εκδήλωση παρέστη επίσης ο Αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος, Αντιστράτηγος Θεόδωρος Βάγιας, ο Διευθυντής ΓΓ του Πρωθυπουργού, ο ΓΓ Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής Γρηγόρης Ζαφειρόπουλος, καθώς επίσης συνεργάτες του Δικτύου, εκπρόσωποι ερευνητικών και ακαδημαϊκών ιδρυμάτων.

Οι Δήμοι-Μέλη του Δικτύου που υπέγραψαν: Δήμος Αγίας Παρασκευής, Δήμος Αγίου Δημητρίου, Δήμος Αγίου Ευστρατίου, Δήμος Αγράφων, Δήμος Αγρινίου, Δήμος Αθηναίων, Δήμος Αιγιαλείας, Δήμος Αλεξανδρούπολης, Δήμος Αλμωπίας, Δήμος Αμπελοκήπων – Μενεμένης, Δήμος Αμφίκλειας – Ελάτειας, Δήμος Ανατολικής Σάμου, Δήμος Ανδραβίδας – Κυλλήνης, Δήμος Αποκορώνου, Δήμος Αργιθέας, Δήμος Αργοστολίου, Δήμος Άργους – Μυκηνών, Δήμος Αρχαίας Ολυμπίας, Δήμος Ασπροπύργου, Δήμος Αχαρνών, Δήμος Βόρειας Κέρκυρας, Δήμος Βελβεντού, Δήμος Βέλου Βόχας, Δήμος Βέροιας, Δήμος Βιάννου, Δήμος Βιλσατίας, Δήμος Βόρειων Τζουμέρκων, Δήμος Βύρωνα, Δήμος Γορτυνίας, Δήμος Δάφνης – Υμηττού, Δήμος Δελφών, Δήμος Διστόμου – Αράχωβας – Αντίκυρας, Δήμος Δομοκού, Δήμος Δυτική Σάμου, Δήμος Ελευσίνας, Δήμος Ελληνικού – Αργυρούπολης, Δήμος Επιδαύρου, Δήμος Ερυμάνθου, Δήμος Ζωγράφου, Δήμος Ήλιδας, Δήμος Ηλιούπολης, Δήμος Ηρωικής Νήσου Κάσου, Δήμος Ηρωικής Νήσου Ψαρών, Δήμος Θέρμης, Δήμος Θεσσαλονίκης, Δήμος Ιεράς Πόλης Μεσολογγίου, Δήμος Ιητών, Δήμος Ιθάκης, Δήμος Καλυμνίων, Δήμος Καρπενησίου, Δήμος Καρύστου, Δήμος Κασσάνδρας, Δήμος Κηφισιάς, Δήμος Κορινθίων, Δήμος Κρωπίας, Δήμος Κύμης – Αλιβερίου, Δήμος Κώ, Δήμος Λαγκαδά, Δήμος Λαμιέων, Δήμος Λαρισαίων, Δήμος Λίμνης Πλαστήρα, Δήμος Λοκρών, Δήμος Λουτρακίου – Περαχώρας – Αγίων Θεοδώρων, Δήμος Μακρακώμης, Δήμος Μαντουδίου – Λίμνης – Αγίας Άννας, Δήμος Μαρκοπούλου Μεσογαίας, Δήμος Μεγανησίου, Δήμος Μεγαρέων, Δήμος Μετεώρων, Δήμος Μετσόβου, Δήμος Μήλου, Δήμος Μυλοποτάμου, Δήμος Μυτιλήνης, Δήμος Νότιας Κυνουρίας, Δήμος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων, Δήμος Νέας Ιωνίας, Δήμος Νίκαιας – Αγίου Ιωάννη Ρέντη, Δήμος Νισύρου, Δήμος Οινουσσών, Δήμος Παιανίας, Δήμος Παλαιού Φαλήρου, Δήμος Παλλήνης, Δήμος Παπάγου – Χολαργού, Δήμος Πάρου, Δήμος Πλατανιά, Δήμος Πολύγυρου, Δήμος Πρέβεζας, Δήμος Ραφήνας – Πικερμίου, Δήμος Ρεθύμνης, Δήμος Ρόδου, Δήμος Σάμης, Δήμος Σητείας, Δήμος Σιθωνίας, Δήμος Σιντικής, Δήμος Σίφνου, Δήμος Σκιάθου, Δήμος Σκοπέλου, Δήμος Σουλίου, Δήμος Σοφάδων, Δήμος Σφακιών, Δήμος Τεμπών, Δήμος Τροιζηνίας – Μεθάνων, Δήμος Φαρσάλων, Δήμος Φυλής, Δήμος Χερσονήσου, Δήμος Χίου, Δήμος Ωραιοκάστρου, Δήμος Λαυρεωτικής, Δήμος Λευκάδας, Δήμος Γεωργίου Καραϊσκάκη, Εταιρεία Ανέλιξη ΑΕ ΟΤΑ, Σύνδεσμος Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού.

Η εκδήλωση υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου Adaptation Hubs, το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.