Τις τελευταίες ημέρες η Κέρκυρα, η Ήπειρος και περιοχές όπως ο Ασπροπόταμος έχουν πληγεί από σφοδρή κακοκαιρία με καταστροφικά αποτελέσματα, γεγονός που αναζωπυρώνει το ζήτημα της ασφάλισης κατοικιών απέναντι σε φυσικούς κινδύνους.
Η αιτία αυτής της κακοκαιρίας εντοπίζεται στο φαινόμενο του orographic lifting, κατά το οποίο υγρές αέριες μάζες αναγκάζονται να ανυψωθούν πάνω από ορεινά ανάγλυφα, προκαλώντας έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες. Το φαινόμενο συνδυάστηκε με ήδη κορεσμένο έδαφος, οδηγώντας σε εκτεταμένες ζημιές και κίνδυνο για ανθρώπινες ζωές. Αυτή η κατάσταση επαναφέρει στο προσκήνιο ένα σοβαρό πρόβλημα που τα τελευταία χρόνια επισημαίνουν οι ασφαλιστικές εταιρείες: το χαμηλό ποσοστό ασφάλισης κατοικιών έναντι φυσικών καταστροφών στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με την ΕΑΕΕ, μόλις το 18,2% των κατοικιών είναι ασφαλισμένο, ενώ μόνο περίπου τα μισά συμβόλαια περιλαμβάνουν κάλυψη τόσο για σεισμό όσο και για καιρικά φαινόμενα. Η αύξηση των συμβολαίων τα τελευταία δύο χρόνια δείχνει βελτίωση: το 2024 καταγράφηκαν 1.246.656 ενεργά συμβόλαια, με 662.452 να παρέχουν πλήρη κάλυψη, αλλά το κενό παραμένει μεγάλο, ειδικά σε περιοχές ευάλωτες όπως αυτές που επλήγησαν πρόσφατα. Οι συνέπειες των καταστροφών μεταφράζονται σε υψηλό κόστος αποκατάστασης, με σπίτια και δημόσιες υποδομές να απαιτούν άμεση παρέμβαση. Οι ιδιοκτήτες που δεν έχουν ασφαλιστική κάλυψη θα επωμιστούν σχεδόν ολόκληρο το βάρος, ενώ το κράτος καλείται να στηρίξει την ανακούφιση των πληγέντων.
Η εμπειρία δείχνει ότι η ιδιωτική ασφάλιση θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά την οικονομική έκθεση των πολιτών και να επιταχύνει την αποκατάσταση των ζημιών.
Η αύξηση της ασφάλισης κατοικιών έναντι φυσικών καταστροφών μόλις άρχισε να αποκτά ρυθμό, αλλά η εικόνα στην Ελλάδα αποκαλύπτει ένα κενό προστασίας που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Τα πιο πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι μόλις το 18,2% των κατοικιών στην Ελλάδα έχει ασφαλιστική κάλυψη για φυσικές καταστροφές, ενώ καταγράφηκε άνοδος 5,4% σε συμβόλαια με καλύψεις για καιρικά φαινόμενα όπως πλημμύρες και θύελλες.
Μια ακόμα σημαντική παράμετρος είναι ο ρόλος των ενυπόθηκων δανείων. Περίπου 60,9% των κατοικιών που ασφαλίζονται έχει υποθήκη, γεγονός που δείχνει ότι σημαντικό μέρος της ασφάλισης εξασφαλίζεται μέσω δανειακών όρων. Το γεγονός ότι μόνο περίπου μία στις πέντε κατοικίες είναι ασφαλισμένη έναντι των πιο σημαντικών φυσικών κινδύνων εγείρει σοβαρό προβληματισμό για την ανθεκτικότητα των νοικοκυριών, ειδικά σε περιοχές με συχνότερα ακραία φαινόμενα ή σεισμική δραστηριότητα. Αν και η πολιτεία προσφέρει κίνητρα –όπως μείωση ΕΝΦΙΑ για όσους ασφαλίζουν τις κατοικίες τους–, η συμμετοχή παραμένει περιορισμένη.
Η αύξηση στα ασφαλιστήρια και η διεύρυνση των καλύψεων είναι θετικά σημάδια, όμως η πρόκληση παραμένει: η ευρεία υιοθέτηση της ιδιωτικής ασφάλισης σε όλη την Ελλάδα, ειδικά στις περιοχές με υψηλή ευπάθεια σε φυσικές καταστροφές, απαιτεί συνεχή ενημέρωση και στοχευμένες πολιτικές. Αν δεν καλυφθεί το κενό προστασίας, επόμενες καταστροφές μπορούν να αφήσουν πίσω τους όχι μόνο φυσική και υλική ζημία, αλλά και μεγάλο κοινωνικό και οικονομικό κόστος.
Photo credit: APOHXOS.GR/ EUROKINISSI
