Στο 2ο Ετήσιο Συνέδριο του Κέντρου Κρήτης του ΟΟΣΑ για τη Δυναμική των Πληθυσμών, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΟΣΑ Mathias Cormann έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου: η γήρανση του πληθυσμού θα μειώσει το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας κατά 14% έως το 2060. Πρόκειται για μια από τις πιο ανησυχητικές προβλέψεις των τελευταίων ετών, που δείχνει πως οι δημογραφικές εξελίξεις μετατρέπονται σε οικονομικό φρένο με ευρύτερες κοινωνικές συνέπειες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, το 2000 υπήρχαν 22 άτομα άνω των 65 ετών για κάθε 100 σε ηλικία εργασίας· σήμερα είναι 33, και το 2050 θα φτάσουν τα 52. Η μείωση της συμμετοχής στην εργασία, λόγω της γήρανσης, περιορίζει την αναπτυξιακή δυναμική: η ετήσια αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ, που την περίοδο 2006-2019 έφτανε το 1%, αναμένεται να περιοριστεί στο 0,6% για τις επόμενες δεκαετίες.
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η απάντηση στο πρόβλημα δεν είναι μόνο δημοσιονομική, αλλά και κοινωνική. Καθώς ζούμε περισσότερο και πιο υγιεινά, μπορούμε να εργαζόμαστε περισσότερο· παράλληλα, χρειάζονται επενδύσεις στην υγεία και στην επανειδίκευση, ώστε οι εργαζόμενοι να παραμένουν ενεργοί και παραγωγικοί σε όλη τη διάρκεια του βίου τους. Ο Cormann υπογράμμισε επίσης την ανάγκη αξιοποίησης των «ανεκμετάλλευτων δεξαμενών ταλέντου» —των γυναικών, των νέων και των μεταναστών— σημειώνοντας ότι η ισότιμη συμμετοχή των γυναικών στην εργασία θα μπορούσε να περιορίσει κατά το ήμισυ την επιβράδυνση της ανάπτυξης.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στον ρόλο της τεχνολογίας. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αυξήσει την αποδοτικότητα και να ανακουφίσει την έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνοδευτεί από σωστή εκπαίδευση και προσαρμογή των δεξιοτήτων.
Το συμπέρασμα του ΟΟΣΑ είναι σαφές: οι οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές πρέπει να αναπροσαρμοστούν στις νέες δημογραφικές πραγματικότητες. Η γήρανση δεν είναι ένα μακρινό φαινόμενο, αλλά μια πρόκληση του παρόντος που καθορίζει το μέλλον της ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής.
