Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την αυτόματη ένταξη των εργαζομένων στα Επαγγελματικά Ταμεία, με στόχο την ενίσχυση των συντάξεων και την αντιμετώπιση των προκλήσεων που δημιουργεί η γήρανση του πληθυσμού. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανάγκη για συμπλήρωση των κρατικών συντάξεων και η ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας των πολιτών, με ιδιαίτερη προσοχή στις χώρες όπου τα συστήματα επαγγελματικής ασφάλισης παραμένουν υποτονικά – και η Ελλάδα είναι χαρακτηριστική περίπτωση.
Η χώρα μας διαθέτει σήμερα 29 Επαγγελματικά Ταμεία προαιρετικής ασφάλισης και 4 Ταμεία υποχρεωτικής ασφάλισης. Ωστόσο, η συμμετοχή των εργαζομένων παραμένει εξαιρετικά χαμηλή: μόλις 222.671 άτομα είναι ασφαλισμένα σε ΤΕΑ, ποσοστό 4,85% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού ή 5,97% των απασχολούμενων στην εγχώρια αγορά εργασίας. Η συνολική αξία ενεργητικού των ελληνικών ΤΕΑ ανέρχεται σε 2,464 δισ. ευρώ. Το 29,1% επενδύεται σε ελληνικά περιουσιακά στοιχεία και μόλις το 14,9% σε χρεόγραφα εξωτερικού. Παρά την αύξηση 440% στην αξία των ΤΕΑ Προαιρετικής Ασφάλισης την περίοδο 2012-2024, το ποσοστό των Ταμείων σε σχέση με το ΑΕΠ παραμένει εξαιρετικά χαμηλό, μόλις 1,1%, όταν χώρες όπως η Δανία φτάνουν το 204%, η Ελβετία το 164,8% και ο Καναδάς το 157,6%.
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει πρόβλημα μικρής κλίμακας των Ταμείων, που περιορίζει την δυνατότητα διαφοροποίησης των επενδύσεών τους και μειώνει τα δυνητικά οφέλη για τους εργαζόμενους. Η επαγγελματική ασφάλιση στη χώρα μας βρίσκεται σε στασιμότητα από την εφαρμογή του νόμου Γεωργιάδη – Τσακλόγλου (ν.5078/23), που ενεργοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2023, με μόλις ένα νέο Ταμείο να δημιουργείται το 2024.
Τι προτείνει η Κομισιόν για την Ελλάδα
Η πρόταση περιλαμβάνει την αυτόματη ένταξη των εργαζομένων στα Επαγγελματικά Ταμεία, τη δημιουργία συστήματος παρακολούθησης συντάξεων και την εφαρμογή εθνικών συνταξιοδοτικών δεικτών για καλύτερη εικόνα της κάλυψης και βιωσιμότητας του συστήματος. Παράλληλα, προτείνεται νομοθετική τροποποίηση της ευρωπαϊκής οδηγίας για τα ΤΕΑ, με κοινά πρότυπα διαχείρισης και εποπτείας, ώστε να ενισχυθεί η λειτουργία τους και να διασφαλιστεί η χρηστή διαχείριση.
Η εφαρμογή των μέτρων αυτών στην Ελλάδα κρίνεται κρίσιμη, καθώς τα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα από μόνα τους δεν επαρκούν για την διατήρηση επαρκούς βιοτικού επιπέδου, ιδιαίτερα για ευάλωτες ομάδες και γυναίκες, όπου το συνταξιοδοτικό χάσμα φτάνει το 24,5%. Η Κομισιόν τονίζει ότι η ενίσχυση της υποχρεωτικής ασφάλισης και η ανάπτυξη των Επαγγελματικών Ταμείων μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο για την αύξηση του μελλοντικού εισοδήματος των Ελλήνων συνταξιούχων, αλλά και για την ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας της χώρας.
