Του Γιώργου Κουτίνα, Μηχανικού ΕΜΠ και ENSPM Γαλλίας, Εμπειρογνώμονα Ασφαλίσεων σε θέματα αστικής ευθύνης, τεχνικών έργων και επιχειρηματικών κινδύνων, π. Εξουσιοδοτημένου Ανταποκριτή των Lloyd’s
Η 28η Απριλίου, καθιερωμένη από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ILO) ήδη από το 2003 ως Παγκόσμια Ημέρα για την Ασφάλεια και η Υγεία στην Εργασία, είναι μια κραυγή αφύπνισης για τη σημασία της πρόληψης. Ο στόχος της είναι η ανάδειξη μιας κουλτούρας όπου το «ατύχημα» δεν θεωρείται μοιραίο και η επαγγελματική ασθένεια δεν είναι το αναπόφευκτο τίμημα του μεροκάματου, αλλά είναι αποτέλεσμα κενών, λόγω αμέλειας, στα απαραίτητα μέτρα ασφάλειας.
Σήμερα, στην Ελλάδα του 2026, το μήνυμα αυτό είναι πιο επίκαιρο από ποτέ. Τα στοιχεία που κατά καιρούς έρχονται στο φως αποδεικνύουν ότι ο δρόμος για την προστασία των εργαζομένων παραμένει μακρύς και ανηφορικός.
Πρόληψη: Το πρωταρχικό αξίωμα
Η προστασία των εργαζομένων αποτελεί θεμέλιο λίθο της εγχώριας και ευρωπαϊκής έννομης τάξης. Το θεσμικό πλαίσιο είναι σαφές και ενιαίο. Η θεωρία ωστόσο συχνά απέχει από την πράξη. Η ευθύνη για την επιτήρηση της νομοθεσίας από τους αρμόδιους κρατικούς φορείς και η εφαρμογή της από τις επιχειρήσεις είναι δεδομένη. Όμως η αλήθεια είναι σκληρή: η πιθανότητα ενός ατυχήματος δεν μπορεί ποτέ να μηδενιστεί πλήρως.
Ακριβώς σε αυτό το σημείο, εκεί όπου η πρόληψη φτάνει στα όρια των ανθρώπινων και τεχνικών δυνατοτήτων, υπεισέρχεται ο παράγοντας που στην Ελλάδα παραμένει υποτιμημένος: η Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης.
Η ασφάλιση ως μηχανισμός «θεραπείας»
Η διεθνής εμπειρία έχει δείξει ότι η ιδιωτική ασφάλιση δεν είναι απλώς ένα χρηματοοικονομικό εργαλείο αποζημιώσεων, αλλά ένας έμμεσος αξιόπιστος μηχανισμός ελέγχου στην πράξη. Στον συγκεκριμένο τομέα έχουμε:
- Ασφάλιση Εργοδοτικής Ευθύνης (Employer’s Liability): Διασφαλίζει την επιχείρηση από τις δυσβάστακτες οικονομικές συνέπειες ενός ατυχήματος, παρέχοντας αποζημιώσεις πέραν των προβλεπόμενων από τα δημόσια ταμεία.
- Ασφάλιση Επαγγελματικής Ευθύνης: Θωρακίζει τους Τεχνικούς Ασφαλείας (ανεξάρτητους Συμβούλους Μηχανικούς και ΕΞΥΠΠ), οι οποίοι συχνά είναι ηθικά και οικονομικά εκτεθειμένοι σε δικαστικές περιπέτειες.
Γιατί η ασφάλεια βελτιώνει την ασφάλεια; Είναι απλό: Οι ασφαλιστικές εταιρείες, έχοντας το έννομο συμφέρον να μην καταβάλουν αποζημιώσεις, λειτουργούν ως διακριτικοί ελεγκτές (υποβολή Αίτησης Ασφάλισης με σχετική υπεύθυνη δήλωση), στο πλαίσιο της αρχικής έκδοσης και της εκάστοτε ανανέωσης του ασφαλιστηρίου. Αυτό γιατί είναι απαραίτητη η σχετική υπενθύμιση για την τήρηση των μέτρων ασφαλείας και την εφαρμογή σύγχρονων προτύπων πρόληψης προκειμένου να παρέχεται κάλυψη. Έτσι, ο εργοδότης δεν συμμορφώνεται μόνο υπό τον φόβο ενός κρατικού προστίμου, αλλά για να διατηρήσει τη βιωσιμότητα της επιχείρησής του.
Ελληνική πραγματικότητα σε σχέση με τη διεθνή εμπειρία
Ενώ στις προηγμένες ευρωπαϊκές χώρες η ασφάλιση εργοδοτικής ευθύνης θεωρείται αυτονόητη προϋπόθεση λειτουργίας και υγιούς επιχειρηματικότητας, στην Ελλάδα επικρατεί μια επικίνδυνη τάση υποτίμησης.
- Πολιτεία: Γνωρίζει και μεριμνά για το απαραίτητο θεσμικό-νομοθετικό πλαίσιο. Έχει όμως αδυναμία στην εφαρμογή του αγνοώντας ή παραβλέποντας καθιερωμένες πρακτικές των άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Συνδικαλιστικοί φορείς: Συνήθως αγνοούν αυτή την παράμετρο και τη σημασία της ιδιωτικής ασφάλισης για την προστασία των μελών τους.
- Εργοδότες: Προσπερνούν μια κάλυψη χαμηλού κόστους (η οποία μάλιστα εκπίπτει φορολογικά), θεωρώντας την περιττή έξοδο, μέχρι τη στιγμή που η ζημιά απειλεί τη βιωσιμότητα της εταιρείας τους.
Συμπέρασμα: Μια συνειδητή επιλογή
Με αφορμή την 28η Απριλίου ως Παγκόσμια Ημέρα για την Ασφάλεια στην Εργασία, οφείλουμε να επαναπροσδιορίσουμε τη στάση μας. Η ασφάλεια εργασίας δεν είναι μόνο κράνη, σκαλωσιές και σεμινάρια. Είναι και η οικονομική και ηθική θωράκιση απέναντι στο απρόοπτο.
Η Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης πρέπει να εμπεδωθεί ως συνειδητή επιλογή από την Πολιτεία, τους εργοδότες και τους ίδιους τους εργαζόμενους μέσω των συνδικαλιστικών οργάνων τους. Δεν κοστίζει ακριβά και η απουσία της μπορεί να κοστίσει πάρα πολλά: από την επιβίωση μιας επιχείρησης μέχρι την αξιοπρεπή αποκατάσταση ενός εργαζομένου.
Ο γράφων έχει επανειλημμένα επισημάνει πως το παράδειγμα της Κύπρου, η οποία έχει θεσμοθετήσει την υποχρεωτική ασφάλιση εργοδοτικής ευθύνης ακόμη και για επιχειρήσεις με έναν εργαζόμενο, αποτελεί τον φάρο που πρέπει να ακολουθήσουμε.
Η ασφάλεια στην εργασία είναι δείκτης πολιτισμού. Η ασφάλιση της ευθύνης είναι η ρεαλιστική παραδοχή πως η ανθρώπινη ζωή και η επιχειρηματική συνέχεια είναι πολύτιμες και δεν πρέπει να μένουν στην τύχη!
