του Ευριπίδη Παναγιωτίδη*
Ο πόλεμος ΗΠΑ/Ισραήλ-Ιράν (28 Φεβρουαρίου-17 Ιουνίου 2026) δεν ήταν για την Ελλάδα μια μακρινή κρίση. Με τον μεγαλύτερο ελληνόκτητο εμπορικό στόλο στον κόσμο και την ελληνική πλοιοκτησία ως τον δεύτερο μεγαλύτερο «παίκτη» στα ελάχιστα περάσματα του Στενού του Ορμούζ, η χώρα βρέθηκε ταυτόχρονα εκτεθειμένη και κομβική για τη διεθνή ασφαλιστική αγορά. Όμως οι επιπτώσεις δεν έμειναν στη ναυτιλία· άγγιξαν και την εγχώρια ασφαλιστική αγορά με τρόπους λιγότερο ορατούς.
Τα νούμερα με μια ματιά
Στη ναυτιλία, τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου ανά πέρασμα εκτινάχθηκαν από περίπου 0,125% της αξίας του κύτους σε 2,5%-5%, με την ασφάλιση ενός δεξαμενόπλοιου αξίας 300 εκατ. δολαρίων να φτάνει τα 6-15 εκατ. δολάρια στην κορύφωση, ενώ τα μέλη του International Group of P&I Clubs απέσυραν την κάλυψη πολέμου για Ιράν και Περσικό Κόλπο από τις 5 Μαρτίου. Μετά την εκεχειρία της 17ης Ιουνίου, τα ασφάλιστρα hull war υποχώρησαν πάνω από 50% μέσα σε μία εβδομάδα –παραμένουν όμως έως και 30 φορές πάνω από τα προ κρίσης επίπεδα. Στο εσωτερικό, ο πληθωρισμός ανέβηκε από 3,1% τον Φεβρουάριο σε 5,4% τον Απρίλιο, τη στιγμή που η παραγωγή ασφαλίστρων Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου είχε κλείσει στα 984,7 εκατ. ευρώ (+7,2%), πριν ο πόλεμος αλλάξει το κλίμα.
Πώς επηρεάστηκε η ελληνική αγορά
Η πιο άμεση συνέπεια στην εγχώρια αγορά δεν ήρθε από τις ζημιές, αλλά από την ψυχολογία. Σύμφωνα με ενδείξεις από διαμεσολαβητές, μετά την έναρξη του πολέμου, η παραγωγή νέων εργασιών επιβραδύνθηκε αισθητά τον Μάρτιο: η αβεβαιότητα και η ακρίβεια –ιδίως στα τρόφιμα και την ενέργεια– περιόρισαν τη ζήτηση, με την αγορά να στηρίζεται κυρίως στις ανανεώσεις. Οι πιέσεις ήταν εντονότερες στο αυτοκίνητο και τη ναυτιλία, ενώ ο κλάδος ζωής και οι μεγάλες επιχειρηματικές καλύψεις άντεξαν καλύτερα.
Παράλληλα, αναδείχθηκαν «γκρίζες ζώνες» κάλυψης: περιστατικά παραποίησης σήματος GPS (spoofing) που προκαλούν προσαράξεις βρίσκονται ανάμεσα στη ναυτασφάλιση, τον πόλεμο και τον κυβερνοκίνδυνο, χωρίς ξεκάθαρο πλαίσιο ευθύνης. Και πολλές μεσαίες επιχειρήσεις ανακάλυψαν ότι οι εμπορικές τους απαιτήσεις ήταν εκτεθειμένες, καθώς η τυπική ασφάλιση διακοπής εργασιών απαιτεί υλική ζημιά –μια απλή καθυστέρηση, ακόμη κι αν κοστίζει εκατομμύρια, δεν αρκεί.
Κινήσεις αντιμετώπισης και ανθεκτικότητας
Η ελληνική αγορά δεν αναλαμβάνει η ίδια τον πολεμικό κίνδυνο των πλοίων, αυτός γράφεται κατά κύριο λόγο στο Λονδίνο και απορροφάται από τους μεγάλους αντασφαλιστές. Γι’ αυτό και η απάντηση ήταν κυρίως στρατηγική.
Στο 26ο Insurance & Reinsurance Meeting της ΕΑΕΕ στην Ύδρα (Μάιος 2026), με τίτλο «Ασφάλιση και Αντασφάλιση σε σημείο καμπής: Στρατηγική και Ανθεκτικότητα», η συζήτηση με στελέχη από AON, Lloyd’s, Howden Re και AIG εστίασε ακριβώς στη διαχείριση των συσσωρεύσεων, στην ποιότητα της αντασφαλιστικής προστασίας και στη συμμόρφωση με τις κυρώσεις. Το κοινό συμπέρασμα, όπως το διατύπωσαν Έλληνες ειδικοί από τον χώρο της ναυτασφάλισης και της αντασφάλισης, ήταν καθησυχαστικό, αλλά απαιτητικό: η κάλυψη ποτέ δεν εξαφανίστηκε· αυτό που μετράει πλέον είναι η διαχείριση του ρίσκου.
Η επόμενη μέρα: Rates, Treaties, Cover
Η εκεχειρία δεν επαναφέρει αυτόματα τις τιμές. Τα συμβόλαια πολέμου ανανεώνονται με ρήτρα ακύρωσης επτά ημερών, και η επαναφορά των παλιών όρων περνά από αλυσιδωτή αναλογιστική αξιολόγηση (πρωτασφαλιστής → προαιρετική → treaty αντασφάλιση). Στα treaties αναμένεται μεγαλύτερη πειθαρχία: μικρότερα line sizes σε προγράμματα με έκθεση στη Μέση Ανατολή και αποφυγή υπερσυγκέντρωσης σε λιμάνια και ενεργειακές υποδομές.
Στις καλύψεις, οι ρήτρες πολέμου, τα excluded areas και οι sanctions clauses γίνονται αυστηρότερα και πιο ρητά. Και πάνω απ’ όλα, η Ερυθρά Θάλασσα (2024-25) μαζί με τον Ορμούζ (2026) όρισαν ένα νέο, μόνιμα υψηλότερο baseline. Με δυο λόγια: τα ασφάλιστρα «ανεβαίνουν γρήγορα και κατεβαίνουν αργά».
Διαμεσολάβηση και προϊόντα-κλειδιά
Ο ρόλος του Έλληνα διαμεσολαβητή και μεσίτη μετατοπίζεται από τον «τοποθετητή κινδύνου» στον σύμβουλο ανθεκτικότητας. Τα προϊόντα που δοκιμάστηκαν –και που θα είναι κρίσιμα στην επόμενη μέρα– είναι το Marine Hull & Cargo War, το War P&I, η Πολιτική Βία & Τρομοκρατία (Political Violence & Terrorism), η Ασφάλιση Πιστώσεων (Trade Credit), η Διακοπή Εργασιών μαζί με τη μη-υλική (non-damage) εκδοχή της, καθώς και ο Κυβερνοκίνδυνος για τα περιστατικά spoofing.
Για τον διαμεσολαβητή, αυτό μεταφράζεται σε τρία πράγματα: να διαβάζει ξανά τις ρήτρες (excluded areas, προθεσμίες ακύρωσης και επαναφοράς, sanctions, aggregation), να μιλά στον πελάτη πριν τον προλάβει η αγορά και να κλείνει τα κενά κάλυψης πριν αυτά μετατραπούν σε ζημιά.
Σε μια χώρα που ελέγχει περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας χωρητικότητας, αυτή η μετατόπιση δεν είναι πολυτέλεια –είναι η ίδια η αξία του επαγγέλματος.
*Ο Ευριπίδης Παναγιωτίδης είναι πρόεδρος & διευθύνων σύμβουλος της «Ασφάλειες Παναγιωτίδης – PB Insurance», πιστοποιημένος ασφαλιστικός επαγγελματίας ειδικός στην Ασφάλιση, Διαχείριση Κινδύνων & Έλεγχο Ασφαλιστικών Συμβολαίων.
Aπό το περιοδικό Insurance World (τεύχος Μάιος-Ιούνιος 2026)
