Του Δημήτρη Μάνου, Προϊσταμένου Ανάληψης Κινδύνων, ERGO Ασφαλιστική ΑΕ
Ο τομέας των τεχνικών έργων και των κατασκευών αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες ανάπτυξης της οικονομίας τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Η πολυπλοκότητα των έργων, η εμπλοκή πολλών διαφορετικών φορέων και η μακρά διάρκειά τους καθιστούν την ασφάλιση αναπόσπαστο στοιχείο της ορθής διαχείρισης κινδύνων. Οι τεχνικές ασφάλειες καλούνται να προσφέρουν ολοκληρωμένες λύσεις σε ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων, τεχνικών προκλήσεων και μεταβαλλόμενων κινδύνων.
Στον χώρο των κατασκευών, η ασφάλιση δεν αποτελεί απλώς συμβατική υποχρέωση, αλλά βασικό εργαλείο προστασίας της επένδυσης, της χρηματοδότησης και της επιχειρησιακής συνέχειας όλων των εμπλεκομένων. Ένα τεχνικό έργο, μικρό ή μεγάλο, εκτίθεται σε πληθώρα κινδύνων, από φυσικά φαινόμενα και τεχνικές αστοχίες έως ανθρώπινα λάθη και ατυχήματα.
Ιδιαίτερα στα σύγχρονα τεχνικά έργα, όπου η τεχνολογία, τα υλικά και οι μέθοδοι κατασκευής εξελίσσονται διαρκώς, οι κίνδυνοι αποκτούν νέες διαστάσεις. Η αυξημένη μηχανοποίηση, η χρήση εξειδικευμένου εξοπλισμού και η ανάγκη συμμόρφωσης με αυστηρά πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας εντείνουν την ανάγκη για στοχευμένες ασφαλιστικές λύσεις. Η ασφάλιση λειτουργεί, έτσι, και ως μηχανισμός ενίσχυσης της πειθαρχίας και της ορθής εκτέλεσης των έργων.
Ενδεικτικά, το ασφαλιστικό πλαίσιο ενός έργου μπορεί να περιλαμβάνει:
- Ασφάλιση Κατά Παντός Κινδύνου Έργου (CAR/EAR):
Αποτελεί τη βασική κάλυψη ενός τεχνικού έργου και αφορά υλικές ζημιές, κατά τη φάση κατασκευής ή συναρμολόγησης, από απρόβλεπτα και αιφνίδια γεγονότα (π.χ. φυσικά φαινόμενα, ανθρώπινα λάθη, ατυχήματα).
- Ασφάλιση αστικής ευθύνης έναντι τρίτων:
Καλύπτει σωματικές βλάβες ή υλικές ζημιές που μπορεί να προκληθούν σε τρίτους κατά την εκτέλεση του έργου, προστατεύοντας τον ανάδοχο και τον κύριο του έργου από αξιώσεις.
- Ασφάλιση εργοδοτικής ευθύνης:
Αφορά την ευθύνη του εργοδότη έναντι των εργαζομένων σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής ασθένειας, πέραν της υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης.
- Ασφάλιση εξοπλισμού και μηχανημάτων έργου:
Καλύπτει ζημιές ή απώλειες σε μηχανήματα και εξοπλισμό εργοταξίου, τα οποία αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για την απρόσκοπτη εξέλιξη του έργου.
- Ασφάλιση καθυστέρησης έναρξης λειτουργίας (DSU):
Εξασφαλίζει την αποζημίωση για οικονομικές απώλειες που προκύπτουν από καθυστέρηση στην ολοκλήρωση και λειτουργία του έργου, ως συνέπεια καλυπτόμενης υλικής ζημίας.
- Επαγγελματική ευθύνη μελετητών και εργολάβων:
Καλύπτει απαιτήσεις που προκύπτουν από σφάλματα, παραλείψεις ή αμέλειες στον σχεδιασμό, τη μελέτη ή την εκτέλεση του έργου.
Η ορθή δομή των καλύψεων διασφαλίζει ότι ένα απρόβλεπτο γεγονός δεν θα οδηγήσει σε οικονομική κατάρρευση του έργου ή των εμπλεκόμενων εταιρειών. Η επιλογή και ο συνδυασμός των ανωτέρω καλύψεων δεν είναι τυποποιημένη διαδικασία, αλλά εξαρτάται από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε έργου, όπως το μέγεθος, η διάρκεια, το αντικείμενο και το συμβατικό πλαίσιο.
Η σωστή ανάλυση των κινδύνων σε πρώιμο στάδιο, σε συνεργασία με ασφαλιστικούς και τεχνικούς συμβούλους, επιτρέπει τη διαμόρφωση ενός ασφαλιστικού προγράμματος προσαρμοσμένου στις πραγματικές ανάγκες του έργου.
Η αντασφαλιστική αγορά και ο ρόλος της στα μεγάλα τεχνικά έργα
Η αντασφαλιστική αγορά διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην υλοποίηση μεγάλων και σύνθετων τεχνικών έργων. Μέσω της αντασφάλισης οι ασφαλιστικές εταιρείες μπορούν να αναλάβουν κινδύνους υψηλής αξίας, μοιράζοντας την έκθεση σε διεθνές επίπεδο.
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, η αντασφαλιστική αγορά έχει γίνει πιο απαιτητική και επιλεκτική. Η αύξηση των μεγάλων ζημιών διεθνώς, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και η αστάθεια στις εφοδιαστικές αλυσίδες έχουν οδηγήσει σε αυστηρότερες προϋποθέσεις ανάληψης κινδύνων και σε αυξημένη έμφαση στη σωστή τεχνική προετοιμασία των έργων. Η ποιότητα των μελετών, η εμπειρία των αναδόχων, τα μέτρα πρόληψης και η ορθή διαχείριση κινδύνων αποτελούν πλέον κρίσιμους παράγοντες για την αποδοχή και την τιμολόγηση ενός έργου από την αντασφαλιστική αγορά.
Η προοπτική του κλάδου υποδομών στην Ελλάδα
Η Ελλάδα, μετά τα χρόνια της οικονομικής κρίσης και της περιόδου της πανδημίας, έχει εισέλθει σε μια περίοδο αυξημένης επενδυτικής δραστηριότητας στον τομέα των κατασκευών και των υποδομών, με έργα που αφορούν ενέργεια, αστική ανάπλαση, πράσινη μετάβαση και οδικά δίκτυα. Η αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και τα διαρθρωτικά ταμεία, δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες αλλά και αυξημένες απαιτήσεις ως προς τη διαχείριση κινδύνων.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι τεχνικές ασφάλειες καλούνται να προσαρμοστούν σε:
- πιο σύνθετα συμβατικά σχήματα (ΣΔΙΤ, παραχωρήσεις),
- αυξημένες απαιτήσεις χρηματοδοτών,
- αυστηρότερα χρονοδιαγράμματα και προϋπολογισμούς.
Ταυτόχρονα, η ενσωμάτωση παραμέτρων βιωσιμότητας και περιβαλλοντικής ευθύνης στα έργα υποδομών δημιουργεί νέες ασφαλιστικές ανάγκες. Θέματα όπως οι περιβαλλοντικές ευθύνες, οι απαιτήσεις ESG και η ανθεκτικότητα των έργων σε ακραία καιρικά φαινόμενα αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, επηρεάζοντας τόσο τον σχεδιασμό όσο και την ασφαλιστική κάλυψη των έργων.
Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο στο Broker’s Time, τ. 82
