Του Ηλία Γεωργόπουλου, Mechanical & Aeronautic Engineer, MSc Material Science, MBA, Supervisor Industrial & Energy and Construction της Allianz και Loss Control Engineer
Ερμηνεύοντας το κατασκευαστικό έργο με όρους project management, γνωρίζουμε ότι είναι το προσωρινό και μοναδικό εγχείρημα που έχει σκοπό τη μελέτη, κατασκευή, αναβάθμιση και αποκατάσταση ενός φυσικού έργου υποδομής, π.χ. δρόμου, κτηρίου, γέφυρας, και διέπεται από συγκεκριμένους στόχους:
(α) χρόνος
(β) κόστος
(γ) ποιότητα
(δ) ασφάλιση και συμμόρφωση
(ε) πεδίο εργασιών.
Σε κάθε έργο, για την ολοκλήρωσή του, εμπλέκονται εργολάβοι, υπεργολάβοι ιδιοκτήτες, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, και η ασφάλιση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες προστασίας από οικονομικές απώλειες που μπορεί να προκύψουν λόγω ζημιών ή ατυχημάτων. Ο ασφαλιστικός κλάδος, από τις αρχές της ίδρυσής του, έχει δημιουργήσει προϊόντα για την κάλυψη των κατασκευαστικών έργων από την αρχή της κατασκευής τους μέχρι και την τελική ημερομηνία παράδοσής τους, αλλά και κατά τη λειτουργία τους. Τα προϊόντα αυτά είναι τα γνωστά ασφαλιστήρια κατά παντός κινδύνου, που στόχο έχουν να δώσουν λύσεις στην κατασκευή ενός έργου στα παρακάτω κύρια θέματα:
- Προστασία από απρόβλεπτα γεγονότα
- φυσικές καταστροφές (σεισμοί, πλημμύρες, πυρκαγιές)
- ατυχήματα στο εργοτάξιο
- ζημιές σε τρίτους (π.χ. γειτονικά κτήρια).
2. Νομική συμμόρφωση
Σε πολλές χώρες η ασφάλιση είναι υποχρεωτική για δημόσια έργα ή μεγάλα ιδιωτικά έργα ή καθορίζεται από τις συμβάσεις μεταξύ των εμπλεκομένων.
3. Διασφάλιση συνέχειας έργου
Καλύπτει κόστη επισκευής και αποκατάστασης, ώστε να μη διακοπεί το έργο.
4. Προστασία επενδύσεων και φήμης
Μειώνει τον κίνδυνο οικονομικής καταστροφής και διατηρεί την αξιοπιστία του εργολάβου.
Το πλήθος κινδύνων που καλύπτονται κατά την ασφάλιση ενός έργου (εργοδοτική ευθύνη, επαγγελματική ευθύνη μελετητών/εργολάβων)
Επιγραμματικά, σας αναφέρουμε το ενδεικτικό πλαίσιο κάλυψης των συμβολαίων κατά παντός κινδύνου με τις βασικές καλύψεις:
Α. Κύριες καλύψεις
- Υλικές ζημιές στο έργο: Καλύπτει απώλειες ή ζημιές στο υπό κατασκευή έργο από αιφνίδια και απρόβλεπτα γεγονότα (π.χ. σεισμό, νερά εν γένει, κατολισθήσεις, φωτιά κ.τ.λ.).
- Μηχανήματα και εξοπλισμός εργοταξίου: Προστασία για ζημιές σε μηχανήματα που χρησιμοποιούνται στο έργο.
- Απώλεια υλικών: Ζημιές ή κλοπή υλικών στο εργοτάξιο.
Β. Αστική ευθύνη προς τρίτους
- Ζημιές σε περιουσία τρίτων.
- Σωματικές βλάβες σε τρίτους λόγω εργασιών.
Γ. Εργοδοτική ευθύνη
- Εργατικά ατυχήματα υπαλλήλων της κατασκευαστικής εταιρείας, αλλά και συνεργατών, για την υλοποίηση του έργου, για τους οποίους υπάρχει εξαρτημένη σχέση.
- Απώλεια κερδών λόγω καθυστέρησης (ALoP/DSU) παράδοσης του έργου, εξαιτίας επέλευσης ζημιάς από καλυπτόμενο κίνδυνο.
- Ασφάλιση προσωπικού εργοταξίου (εργατικά ατυχήματα).
- Κάλυψη φυσικών καταστροφών (σεισμός, πλημμύρα, πυρκαγιά από δάσος).
- Κάλυψη για δοκιμές και θέση σε λειτουργία (για έργα με μηχανολογικό εξοπλισμό).
- Κάλυψη ελαττωματικού υλικού.
- Κάλυψη αποκομιδής ερειπίων.
Η αντασφαλιστική αγορά και η θέση της τα τελευταία χρόνια στην κατασκευή και λειτουργία μεγάλων τεχνικών έργων
Όλες οι παραπάνω καλύψεις στηρίζονται σε αντασφαλιστικές συμβάσεις που διέπουν τη συνεργασία των ασφαλιστικών εταιρειών με τους αντασφαλιστές τους. Η ανανέωση των όρων –και κυρίως η τιμολόγησή τους– λαμβάνει χώρα ετησίως και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, με έναν από τους σημαντικότερους να είναι οι ζημιές (loss ratio) κάθε κλάδου.
Μετά τα πλημμυρικά φαινόμενα των τελευταίων ετών στην Ελλάδα, όπως ήταν τα καταστροφικά γεγονότα Daniel, Elias, Ζορμπάς και Ιανός, αλλά και αντίστοιχες μεγάλες καταστροφές στην Κεντρική Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, το αντασφαλιστικό κόστος αυξήθηκε –όμως προσωρινά– για το 2023 και επανήλθε στα ίδια επίπεδα για το 2024, ενώ βαίνει ελάχιστα μειούμενο για το 2025.
Οι πρώτες εκτιμήσεις –οι οποίες αναμένεται να επιβεβαιωθούν– για το 2026 είναι ότι το αντασφαλιστικό κόστος πρόκειται να μειωθεί περαιτέρω. Για τα μεγάλα έργα, όπως είναι οι υποδομές, όπου χρειάζεται η αντασφάλιση των εταιρειών της ελληνικής αγοράς σε προαιρετικούς αντασφαλιστές.
Στις υποδομές υπάγονται πολλά είδη κατασκευαστικών έργων, όπως είναι τα mega projects, που περιλαμβάνουν κατοικίες, γραφεία και επιχειρηματικά κέντρα, ξενοδοχεία, τουριστικές υποδομές, εμπορικά κέντρα, μητροπολιτικά πάρκα, μαρίνες, πολιτιστικούς και αθλητικούς χώρους, νέα μεγάλα οδικά έργα, επεκτάσεις υφιστάμενων οδικών έργων, υπόγειων σιδηροδρόμων (Μετρό), εγγειοβελτιωτικά έργα, τα οποία έχουν μεγάλες αξίες.
Όσον αφορά την ενέργεια, τα μοντέλα των ανεμογεννητριών αυξάνουν ραγδαία την ισχύ τους, οπότε τα ασφαλιζόμενα κεφάλαια αυξάνονται ανάλογα. Αναμένεται δε, σύντομα, να αυξηθούν ακόμη περισσότερο με την ένταξη της νέας τεχνολογίας των μπαταριών συσσώρευσης ενέργειας (Buttery Energy Storage Systems – BESS), για την αποθήκευση της πλεονάζουσας ενέργειας και την απόδοσή της όταν υπάρχει ανάγκη χρήσης της. Για τις φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις ισχύει –παρόμοια με τα αιολικά– ότι αυξάνεται το μέγεθος της ισχύος τους.
Τα παραπάνω έργα, που συνεχώς γίνονται μεγαλύτερα, οδηγούν σε συνολική ασφαλιζόμενη αξία έργων και εγκαταστάσεων πολλών εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, με αποτέλεσμα οι ασφαλιστικές εταιρείες, εξαντλώντας τα capacities τους, να αναζητούν την αρωγή των αντασφαλιστών για τα επιπλέον κεφάλαια. Επιπλέον, και για την παροχή τεχνογνωσίας, όπως είναι οι πληροφορίες σε νέα είδη κινδύνων που προκύπτουν, όπως είναι η διαχείριση του φαινομένου Thermal Runaway, που μπορεί να πλήξει τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας.
Κατά συνέπεια, αναμένεται, στα επόμενα χρόνια, αύξηση των μεγάλων έργων, είτε αυτά είναι κρατικά είτε δημόσια, αλλά και συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ).
Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο στο Broker’s Time, τ. 82
